Vooruitblik op de energiemarkt: wat betekent dit deze herfst en winter voor uw energierekening?

Wie het nieuws volgt, hoort vooral over de lage gasvoorraden. Maar die voorraad is maar een deel van het verhaal: zelfs een volle opslag is niet meer dan een buffer voor enkele weken. Wat uw energierekening deze winter echt bepaalt, is een optelsom van factoren: de onrust rond de Straat van Hormuz, waar een groot deel van de wereldwijde LNG-aanvoer doorheen moet, onderhoud aan Noorse gasleidingen, de manier waarop de gasprijs ook uw stroomrekening raakt, en de energiebelasting.

De kans dat huishoudens komende winter zonder gas komen te zitten, lijkt klein. De onzekerheid zit vooral in de prijs. Op dit moment wijzen veel signalen eerder op verder stijgende energieprijzen dan op een snelle daling. 

In dit artikel nemen we u mee langs de belangrijkste ontwikkelingen op de energiemarkt: hoe Nederland ervoor staat met de gasvoorraden, wat er speelt rond de internationale gasaanvoer, waarom ook de stroomprijs wordt geraakt, en wat dit kan betekenen voor uw huidige of nieuwe energiecontract. Tot slot bespreken we welke keuzes u zelf kunt maken.

Ga snel naar:

• Wat u nu moet weten
• Nederlandse gasvoorraad blijft achter  
• Gasprijzen lopen opnieuw sterk op  
• Van gasland naar importland  
• Wat verwacht de handelsmarkt?  
• Waarom de komende maanden spannend blijven 
• Ook stroom wordt geraakt door een hoge gasprijs  
• Na deze winter: wat verandert er op langere termijn?  
• Nederland Europees koploper in gasbelasting  
• Wat betekent dit voor uw energiecontract?  
• Twee tips als u dit jaar nog vergelijkt of overstapt 

Wat u moet weten 

• De Nederlandse gasopslagen zijn met ca. 42 procent historisch laag gevuld, terwijl de internationale gasaanvoer onzeker blijft door problemen bij LNG-import en Noors gas. Die combinatie maakt hogere energieprijzen deze winter waarschijnlijker dan een snelle daling. 
• Heeft u een vast contract dat nog minimaal een half jaar loopt? Dan merkt u deze winter weinig van de stijgingen. Bij een variabel, dynamisch of aflopend contract raakt dit u wel direct. 
• Ook zonder gasaansluiting betaalt u mee: gascentrales bepalen vaak de stroomprijs voor alle opgewekte elektriciteit, dus ook voor stroom uit wind, zon of kernenergie. 

Nederlandse gasvoorraad blijft achter 

De Nederlandse gasopslagen zijn halverwege augustus voor ongeveer 42 procent gevuld. Dat is het laagste niveau voor deze tijd van het jaar sinds de metingen in 2011 begonnen. Vorig jaar lag dat in dezelfde periode rond de 60 procent en in 2023 bijna 90 procent. De voorraad ligt zelfs lager dan in augustus 2021, bij het begin van de energiecrisis. Het huidige niveau past daarmee eerder bij de eerste crisisjaren dan bij de goed gevulde jaren daarna. 

Nederland begon het vulseizoen bovendien met zeer lege opslagen. Norg en Grijpskerk bevatten vrijwel geen direct bruikbaar gas toen Energie Beheer Nederland, kortweg EBN, het vullen overnam van GasTerra. De timing en de juridische afspraken rond deze overgang roepen de vraag op of voldoende rekening is gehouden met de verslechterde internationale gasmarkt. 

Ook commerciële partijen zijn nog steeds terughoudend met vullen. Door de hoge inkoopprijs en opslagkosten is dit financieel minder aantrekkelijk. Daarom vult staatsbedrijf EBN een deel van de voorraad aan waar marktpartijen dat onvoldoende doen. 

Het Nederlandse streefdoel is een vulgraad van ongeveer 80 procent op 1 november. Om dit te halen, moeten de opslagen de komende periode bijna 30 procent sneller worden gevuld. 

Gasprijzen lopen opnieuw sterk op 

In totaal zijn de gemiddelde jaarkosten van een nieuw vast contract met ongeveer € 475 gestegen, van € 1.719 in januari naar € 2.193 in augustus. Dit geldt bij een jaarverbruik van 1.000 kubieke meter gas en 2.300 kilowattuur stroom. 

De grootste stijging komt door gas. Het gemiddelde gastarief liep sinds januari op van € 1,16 naar € 1,52 per kubieke meter. Dat kost bij dit verbruik ongeveer € 360 extra per jaar. Ook stroom werd duurder, van gemiddeld € 0,23 naar € 0,28 per kilowattuur. Dat zorgt voor ongeveer € 115 extra kosten per jaar. 

De tarieven stegen vooral na het uitbreken van de oorlog rond Iran en de problemen met het vervoer van LNG via de Straat van Hormuz. Hoewel de prijzen tussentijds schommelden, betaalt u voor een nieuw vast contract nu duidelijk meer dan aan het begin van 2026. 

Van gasland naar importland 

Nederland kon vroeger met gas uit Groningen extra produceren als de vraag in de winter toenam. Door aardbevingen en veiligheidsproblemen is de winning afgebouwd en in 2024 definitief gestopt. Nederland is daardoor grotendeels afhankelijk geworden van gas uit het buitenland. 

Belangrijke aanvoerbronnen zijn Noors gas via pijpleidingen en LNG, vooral uit de Verenigde Staten. Gas komt Nederland daarnaast binnen via verbindingen met België, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Dit zijn vooral aanvoerroutes en handelsverbindingen. Het gas kan dus ook afkomstig zijn uit andere landen of uit Europese gasopslagen. 

Juist doordat Nederland zo van deze internationale aanvoer afhankelijk is geworden, zijn goed gevulde gasopslagen belangrijker geworden. Zij leveren in de winter extra gas wanneer de vraag stijgt en vormen een buffer bij onverwachte problemen op de internationale markt. Een grotere voorraad helpt niet alleen de leveringszekerheid, maar kan ook sterke prijsschommelingen dempen.  

Wat verwacht de handelsmarkt? 

Op de termijnmarkt, waar handelaren nu al prijzen vastleggen voor gaslevering in toekomstige maanden en jaren, zijn de zorgen over de komende winter duidelijk zichtbaar. Gas voor levering in september kostte begin augustus ongeveer € 55,75 per megawattuur. Voor gas dat verspreid over heel 2027 wordt geleverd, lag de prijs rond € 39,55 per megawattuur. 

Dat verschil wijst erop dat handelaren vooral op korte termijn krapte verwachten. De Nederlandse en Europese gasopslagen moeten nog worden gevuld, de wintervraag komt dichterbij en de aanvoer van LNG blijft onzeker. Voor 2027 is de prijs lager, omdat er meer tijd is voor herstel van de markt en nieuwe LNG-projecten voor extra aanbod kunnen zorgen. 

Deze verwachting is geen garantie. Als de problemen rond de Straat van Hormuz aanhouden, gasinstallaties verder beschadigd raken of de winter streng verloopt, kunnen ook de prijzen voor 2027 oplopen. De termijnmarkt laat vooral zien dat handelaren de grootste risico’s nu bij de komende herfst en winter zien. 

Waarom de komende maanden spannend blijven 

De kans op verdere prijsstijgingen is de komende maanden groter dan op een snelle daling. De aanvoer van LNG uit Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten blijft beperkt. Door de situatie in de Straat van Hormuz bereikt nog maar een fractie van de gebruikelijke LNG ladingen de wereldmarkt. Zelfs als de doorvaart door de Straat van Hormuz nu volledig herstelt, duurt het waarschijnlijk nog maanden voordat de LNG-handel weer op het oude niveau ligt. Schepen moeten weer gaan varen, verzekeringen moeten beschikbaar zijn en de productie moet op gang komen. De schade aan gasinstallaties in Qatar kan bovendien langer doorwerken. Daardoor blijft de LNG aanvoer waarschijnlijk ook in 2027 kwetsbaar. 

Ook de aanvoer uit Noorwegen staat onder druk. Het gasveld Ormen Lange blijft langer in onderhoud dan eerder verwacht. Europa ontvangt hierdoor naar verwachting tot begin februari 2027 ongeveer 1,1 miljard kubieke meter minder Noors gas. Juist nu de LNG-markt krapper is door de onrust in het Midden-Oosten en de beperkte doorvaart via de Straat van Hormuz, maakt dit de gasmarkt extra gevoelig voor tegenvallers. 

Tegelijk neemt de vraag naar gas nu al toe. Nederland en andere Europese landen moeten de voorraden nog vullen, terwijl de wintervraag dichterbij komt. De aanhoudende hitte en droogte van deze zomer zorgen daarnaast voor problemen bij andere stroombronnen: in landen als Frankrijk, Hongarije, Roemenië en Bulgarije draaien kerncentrales op verlaagd vermogen of liggen ze tijdelijk stil, omdat rivierwater te schaars of te warm is om als koelwater te dienen. Ook de waterkrachtproductie ligt door de lage rivierstanden zo'n twintig procent onder het recente gemiddelde, in de zwaarst getroffen gebieden zelfs tot de helft lager. Dat wegvallende aanbod van relatief goedkope kern- en waterkrachtstroom moet worden opgevangen door gas en kolencentrales, wat de vraag naar gas verder opstuwt. 

Europa concurreert bovendien met Azië om beschikbare LNG ladingen. LNG kan relatief eenvoudig naar verschillende werelddelen worden verscheept. Handelaren sturen een schip daarom meestal naar de markt waar de opbrengst het hoogst is. Dit is niet alleen een theoretisch risico: sinds het begin van de oorlog lag de LNG-prijs in Azië geregeld hoger dan in Europa. Daardoor werden flexibele LNG ladingen die anders naar Europa konden komen, naar Aziatische afnemers omgeleid. 

Als de vraag in Azië verder stijgt, bijvoorbeeld door kouder weer of meer vraag naar stroom, zal Europa meer moeten betalen om LNG-schepen hierheen te halen. Dat maakt het duurder om de Nederlandse en Europese gasopslagen te vullen en kan de gasprijs verder opdrijven. 

Het kan de komende maanden meevallen bij een herstel van de LNG-aanvoer, een zacht najaar en lagere vraag naar gas. Daar zijn op dit moment echter weinig aanwijzingen voor. Door de lage gasvoorraden, beperkte LNG-aanvoer en de uitval in Noorwegen blijft de markt kwetsbaar, waardoor de kans op aanhoudend hoge of verder stijgende prijzen groter is dan op een snelle daling. 

Ook stroom wordt geraakt door een hoge gasprijs 

Een hoge gasprijs raakt niet alleen huishoudens met een gasaansluiting. In Nederland werd in 2025 ongeveer 36 procent van de stroom opgewekt met aardgas. Gascentrales zijn vooral nodig op momenten dat de vraag naar stroom hoog is en wind en zon weinig leveren, zoals op koude, windstille winterdagen en in de ochtend en avond. 

Op de stroommarkt bieden producenten hun elektriciteit aan van goedkoop naar duur. Zon en wind komen meestal eerst, omdat hiervoor geen brandstof nodig is. Daarna volgen andere centrales. De prijs voor dat uur wordt bepaald door de duurste energiebron die nog nodig is om aan alle vraag te voldoen. 

Vaak is een gascentrale die laatste, prijsbepalende bron. Wordt gas duurder, dan stijgen de kosten van zo'n centrale en daarmee de stroomprijs voor alle elektriciteit die in dat uur wordt verkocht. Dus ook voor stroom uit wind, zon of kernenergie. Wanneer zon en wind voldoende leveren, zoals rond het middaguur of op winderige dagen, kan de stroomprijs juist lager zijn en is gas minder bepalend. Toch zijn gascentrales, zeker in de ochtend en avondpiek en op dagen met weinig wind of zon, nog geregeld de bron die de prijs zet. Daarom kan een hoge gasprijs ook leiden tot hogere stroomtarieven, zelfs voor huishoudens die weinig of geen gas gebruiken. 

Na deze winter: wat verandert er op langere termijn? 

Naast de verwachte groei van het wereldwijde LNG-aanbod verandert de Europese gasmarkt structureel. LNG via Rusland mag vanaf begin 2027 helemaal niet meer worden geïmporteerd, en voor gas via pijpleidingen geldt een importverbod vanaf eind september 2027. Daardoor moet Europa blijvend gas uit andere landen aantrekken. In een ruime wereldmarkt hoeft dat geen groot prijseffect te hebben, maar in een krappe markt vergroot het de concurrentie om LNG en Noors gas. 

Ook worden de eisen voor geïmporteerd gas strenger. De herkomst van gas moet beter aantoonbaar worden en producenten krijgen te maken met regels voor het meten en terugdringen van methaanuitstoot. Dit kan extra kosten voor controle en contracten met zich meebrengen. 

Nederland zet daarnaast in op meer groen gas van eigen bodem. De ambitie is om de productie tegen 2036 minimaal te verdrievoudigen. Ook wordt de infrastructuur uitgebreid, zodat groen gas beter door Nederland kan worden vervoerd. Dit lost de prijsdruk van komende winter niet op, maar kan Nederland op termijn minder afhankelijk maken van ingevoerd fossiel gas. 

Nederland Europees koploper in gasbelasting 

De marktprijs van gas is niet de enige factor die uw energierekening bepaalt. Op iedere kubieke meter gas komen energiebelasting en btw. Deze heffing steeg van ongeveer € 0,24 per kubieke meter in 2015 naar bijna € 0,73 per kubieke meter in 2026. Bij een verbruik van 1.000 kubieke meter gas gaat het om ongeveer € 730 per jaar. Door deze stijging heeft Nederland inmiddels een van de hoogste gasbelastingen van Europa.  

Voor 2027 zijn de tarieven nog niet bekend; die worden normaal gesproken op Prinsjesdag bekendgemaakt. We hopen dat het kabinet daarbij oog heeft voor deze positie, en een goede balans vindt tussen het ontmoedigen van gasverbruik en de betaalbaarheid van de energierekening. 

Wat betekent dit voor uw energiecontract? 

Wat u van hogere gas- en stroomprijzen merkt, hangt vooral af van het type contract dat u heeft en hoe lang dit nog loopt  

Heeft u een vast contract dat nog minimaal een half jaar doorloopt? 

Uw leveringstarief verandert deze winter niet. Wel kunnen energiebelasting en netbeheerkosten wijzigen, ook binnen een lopend vast contract; die worden door de overheid en netbeheerders vastgesteld, los van uw leverancier. De hogere marktprijzen voor gas en stroom zelf worden pas relevant zodra uw contract afloopt. 

Loopt uw contract binnenkort af, of heeft u een variabel of dynamisch contract? 

Dan is deze winter wél direct relevant voor uw portemonnee: 

• Bij een variabel contract past uw leverancier het tarief periodiek aan (vaak per kwartaal of per halfjaar) en kunt u doorgaans maandelijks opzeggen om over te stappen. Stijgingen komen dus pas bij de eerstvolgende aanpassing binnen, niet meteen. 
• Bij een dynamisch contract beweegt uw tarief direct mee met de markt, per uur voor stroom of per dag voor gas. U voelt stijgingen het snelst, maar profiteert ook het snelst van dalingen. Ook hier kunt u doorgaans maandelijks van leverancier wisselen. 
• Wilt u een nieuw vast contract afsluiten, dan ziet u de hogere inkoopprijzen al terug in het aanbod. U koopt zekerheid, tegen een hoger tarief dan eerder dit jaar. Gezien de aanhoudend hoge gasprijzen en de stijgende energiebelasting lijkt de kans groter dat tarieven de komende tijd verder oplopen dan dat ze snel dalen. 

Gebruik in dit geval onze tool om het juiste overstapmoment te bepalen. Op basis van uw einddatum en huidige leverancier ziet u direct vanaf wanneer u kunt overstappen. Heeft u een variabel of dynamisch contract, dan kunt direct overstappen naar een nieuwe leverancier. De overstap duurt gemiddeld ongeveer een maand. 

Twee tips als u dit jaar nog vergelijkt of overstapt 

1. Vergelijk breed. Kijk niet alleen naar het leveringstarief, maar ook naar vaste kosten, kortingen en teruglevervoorwaarden. Onze energievergelijker neemt deze totale jaarkosten voor u mee. 
2. Bepaal hoeveel risico bij u past. Een vast contract geeft zekerheid tegen een hoger instaptarief; een variabel of dynamisch contract laat u sneller profiteren van dalingen, maar ook sneller last hebben van stijgingen. Probeer de markt niet te timen: niemand weet precies hoe de gasprijs deze winter beweegt. 

 En voor iedereen geldt: verlaag waar mogelijk uw verbruik. Dat verlaagt uw rekening direct en maakt u minder gevoelig voor toekomstige prijsstijgingen, ongeacht welk contract u heeft. Denk bijvoorbeeld aan beter isoleren, kieren dichten of de thermostaat één graad lager zetten. 
 
De lage gasvoorraden betekenen niet dat huishoudens deze winter zonder gas komen te zitten, maar maken Nederland wel kwetsbaarder voor tegenvallers op de internationale gasmarkt. Overweegt u dit jaar nog te vergelijken of over te stappen, dan is dat een extra reden om de markt en het actuele aanbod goed in de gaten te houden.