Vooruitblik op de energiemarkt: wat betekent dit deze herfst en winter voor uw energierekening?

Wie het nieuws volgt, hoort veel over de lage gasvoorraden en de sterk gestegen gasprijs. De Nederlandse gasopslagen zijn de afgelopen weken verder gevuld, maar liggen nog altijd op een relatief laag niveau. Tegelijk is de gasprijs op de groothandelsmarkt verder opgelopen. Wat uw energierekening deze winter bepaalt, is een optelsom van factoren: de onrust rond de Straat van Hormuz, waar een groot deel van de wereldwijde LNG-aanvoer doorheen moet, onderhoud aan Noorse gasleidingen, de manier waarop de gasprijs ook uw stroomrekening raakt en de energiebelasting.

De kans dat huishoudens komende winter zonder gas komen te zitten, lijkt nog altijd klein. De onzekerheid zit vooral in de prijs. De combinatie van relatief lage gasvoorraden, onzekerheid over de internationale gasaanvoer en de naderende winter houdt de markt gespannen. Ook nieuwe energiecontracten zijn hierdoor de afgelopen weken flink duurder geworden.

In dit artikel nemen we u mee langs de belangrijkste ontwikkelingen op de energiemarkt: hoe Nederland ervoor staat met de gasvoorraden, wat er speelt rond de internationale gasaanvoer, waarom ook de stroomprijs wordt geraakt en wat dit kan betekenen voor uw huidige of nieuwe energiecontract. Tot slot bespreken we welke keuzes u zelf kunt maken.

Ga snel naar:

• Wat u nu moet weten
• Nederlandse gasvoorraad blijft achter  
• Gasprijzen lopen verder op  
• Van gasland naar importland  
• Wat verwacht de handelsmarkt?  
• Waarom de komende maanden spannend blijven 
• Ook stroom wordt geraakt door een hoge gasprijs  
• Na deze winter: wat verandert er op langere termijn?  
• Nederland Europees koploper in gasbelasting  
• Wat betekent dit voor uw energiecontract?  
• Twee tips als u dit jaar nog vergelijkt of overstapt 

Wat u moet weten 

• De Nederlandse gasopslagen zijn met ca. 56 procent (peildatum: 21 september) historisch laag gevuld, terwijl de internationale gasaanvoer onzeker blijft door problemen bij LNG-import en Noors gas. Het kabinet heeft het Nederlandse EU-vuldoel voor deze winter onlangs verlaagd naar 64 procent. Volgens het kabinet is dat voldoende voor een gemiddelde winter.
• Heeft u een vast contract dat nog minimaal een half jaar loopt? Dan merkt u deze winter weinig van de stijgingen. Bij een variabel, dynamisch of aflopend contract raakt dit u wel direct. 
• Ook zonder gasaansluiting betaalt u mee: gascentrales bepalen vaak de stroomprijs voor alle opgewekte elektriciteit, dus ook voor stroom uit wind, zon of kernenergie. 

Nederlandse gasvoorraad blijft achter 

De Nederlandse gasopslagen zijn halverwege september voor ongeveer 56 procent gevuld. Dat is het laagste niveau voor deze tijd van het jaar sinds de metingen in 2011 begonnen. Intussen heeft het kabinet het Nederlandse vuldoel voor deze winter verlaagd. Het kabinet verwacht het vuldoel van 64% tussen 1 oktober en 1 december te bereiken. Volgens het kabinet brengt deze verlaging de leveringszekerheid niet in gevaar.

Dat betekent niet dat de lage vulgraad geen rol meer speelt. Een goed gevulde opslag vormt juist een buffer wanneer het in de winter koud wordt of wanneer de internationale aanvoer tegenvalt. Met minder gas in voorraad blijft Nederland daardoor gevoeliger voor verstoringen en prijsschommelingen op de internationale gasmarkt.

Gasprijzen lopen verder op 

De afgelopen weken zjn de energieprijzen flink gestegen. De groothandelsprijs staat op het hoogste niveau in ruim drie jaar. Dat is inmiddels ook duidelijk zichtbaar in nieuwe energiecontracten. Het gemiddelde gastarief liep sinds januari op van € 1,16 naar ongeveer € 1,78 per kubieke meter. Het gemiddelde stroomtarief liep in dezelfde periode op van gemiddeld € 0,23 naar € 0,32 per kilowattuur.

In totaal zijn de gemiddelde jaarkosten van een nieuw vast contract met ongeveer € 747 gestegen, van € 1.719 in januari naar € 2.466 op 21 september 2026. Dit geldt bij een jaarverbruik van 1.000 kubieke meter gas en 2.300 kilowattuur stroom. De stijgende groothandelsprijzen werken dus steeds duidelijker door in het aanbod voor huishoudens.

Van gasland naar importland 

Nederland kon vroeger met gas uit Groningen extra produceren als de vraag in de winter toenam. Door aardbevingen en veiligheidsproblemen is de winning afgebouwd en in 2024 definitief gestopt. Nederland is daardoor grotendeels afhankelijk geworden van gas uit het buitenland. 

Belangrijke aanvoerbronnen zijn Noors gas via pijpleidingen en LNG, vooral uit de Verenigde Staten. Gas komt Nederland daarnaast binnen via verbindingen met België, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken. Dit zijn vooral aanvoerroutes en handelsverbindingen. Het gas kan dus ook afkomstig zijn uit andere landen of uit Europese gasopslagen. 

Juist doordat Nederland zo van deze internationale aanvoer afhankelijk is geworden, zijn goed gevulde gasopslagen belangrijker geworden. Zij leveren in de winter extra gas wanneer de vraag stijgt en vormen een buffer bij onverwachte problemen op de internationale markt. Een grotere voorraad helpt niet alleen de leveringszekerheid, maar kan ook sterke prijsschommelingen dempen.  

Wat verwacht de handelsmarkt? 

Ook op de termijnmarkt, waar handelaren nu al prijzen vastleggen voor levering in toekomstige maanden, zijn de zorgen over de komende winter zichtbaar. Niet alleen de actuele gasprijs is sterk gestegen; ook gas voor levering over enkele maanden wordt tegen hoge prijzen verhandeld. Dat wijst erop dat de markt voorlopig niet rekent op een snelle terugkeer naar de lagere prijzen van eerder dit jaar. De wintervraag komt dichterbij, de Europese gasvoorraden zijn nog niet volledig gevuld en de internationale gasaanvoer blijft gevoelig voor verstoringen. Dat blijft uiteraard een momentopname. Een herstel van de LNG-aanvoer, zacht winterweer of een lagere vraag kan de prijs drukken. Nieuwe verstoringen in de internationale gasaanvoer of een koude winter kunnen juist voor verdere prijsstijgingen zorgen.

Waarom de komende maanden spannend blijven 

De aanvoer van LNG uit Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten blijft beperkt. Door de situatie in de Straat van Hormuz bereikt nog maar een fractie van de gebruikelijke LNG ladingen de wereldmarkt. Zelfs als de doorvaart door de Straat van Hormuz nu volledig herstelt, duurt het waarschijnlijk nog maanden voordat de LNG-handel weer op het oude niveau ligt. Schepen moeten weer gaan varen, verzekeringen moeten beschikbaar zijn en de productie moet op gang komen. De schade aan gasinstallaties in Qatar kan bovendien langer doorwerken. Daardoor blijft de LNG aanvoer waarschijnlijk ook in 2027 kwetsbaar. 

Europa concurreert bovendien met Azië om beschikbare LNG ladingen. LNG kan relatief eenvoudig naar verschillende werelddelen worden verscheept. Handelaren sturen een schip daarom meestal naar de markt waar de opbrengst het hoogst is. Dit is niet alleen een theoretisch risico: sinds het begin van de oorlog lag de LNG-prijs in Azië geregeld hoger dan in Europa. Daardoor werden flexibele LNG ladingen die anders naar Europa konden komen, naar Aziatische afnemers omgeleid. 

Als de vraag in Azië verder stijgt, bijvoorbeeld door kouder weer of meer vraag naar stroom, zal Europa meer moeten betalen om LNG-schepen hierheen te halen. Dat maakt het duurder om de Nederlandse en Europese gasopslagen te vullen en kan de gasprijs verder opdrijven. 

Ook de aanvoer uit Noorwegen staat onder druk. Het gasveld Ormen Lange blijft langer in onderhoud dan eerder verwacht. Juist nu de LNG-markt krapper is door de onrust in het Midden-Oosten en de beperkte doorvaart via de Straat van Hormuz, maakt dit de gasmarkt extra gevoelig voor tegenvallers. 

Het kan de komende maanden meevallen bij een herstel van de LNG-aanvoer, een zacht najaar en lagere vraag naar gas. Daar zijn op dit moment echter weinig aanwijzingen voor. Door de lage gasvoorraden, beperkte LNG-aanvoer en de uitval in Noorwegen blijft de markt kwetsbaar, waardoor de kans op aanhoudend hoge of verder stijgende prijzen groter is dan op een snelle daling. 

Ook stroom wordt geraakt door een hoge gasprijs 

Een hoge gasprijs raakt niet alleen huishoudens met een gasaansluiting. In Nederland werd in 2025 ongeveer 36 procent van de stroom opgewekt met aardgas. Gascentrales zijn vooral nodig op momenten dat de vraag naar stroom hoog is en wind en zon weinig leveren, zoals op koude, windstille winterdagen en in de ochtend en avond. 

Op de stroommarkt bieden producenten hun elektriciteit aan van goedkoop naar duur. Zon en wind komen meestal eerst, omdat hiervoor geen brandstof nodig is. Daarna volgen andere centrales. De prijs voor dat uur wordt bepaald door de duurste energiebron die nog nodig is om aan alle vraag te voldoen. 

Vaak is een gascentrale die laatste, prijsbepalende bron. Wordt gas duurder, dan stijgen de kosten van zo'n centrale en daarmee de stroomprijs voor alle elektriciteit die in dat uur wordt verkocht. Dus ook voor stroom uit wind, zon of kernenergie. Wanneer zon en wind voldoende leveren, zoals rond het middaguur of op winderige dagen, kan de stroomprijs juist lager zijn en is gas minder bepalend. Toch zijn gascentrales, zeker in de ochtend en avondpiek en op dagen met weinig wind of zon, nog geregeld de bron die de prijs zet. Daarom kan een hoge gasprijs ook leiden tot hogere stroomtarieven, zelfs voor huishoudens die weinig of geen gas gebruiken. 

Na deze winter: wat verandert er op langere termijn? 

Naast de verwachte groei van het wereldwijde LNG-aanbod verandert de Europese gasmarkt structureel. LNG via Rusland mag vanaf begin 2027 helemaal niet meer worden geïmporteerd, en voor gas via pijpleidingen geldt een importverbod vanaf eind september 2027. Daardoor moet Europa blijvend gas uit andere landen aantrekken. In een ruime wereldmarkt hoeft dat geen groot prijseffect te hebben, maar in een krappe markt vergroot het de concurrentie om LNG en Noors gas. 

Ook worden de eisen voor geïmporteerd gas strenger. De herkomst van gas moet beter aantoonbaar worden en producenten krijgen te maken met regels voor het meten en terugdringen van methaanuitstoot. Dit kan extra kosten voor controle en contracten met zich meebrengen. 

Nederland zet daarnaast in op meer groen gas van eigen bodem. De ambitie is om de productie tegen 2036 minimaal te verdrievoudigen. Ook wordt de infrastructuur uitgebreid, zodat groen gas beter door Nederland kan worden vervoerd. Dit lost de prijsdruk van komende winter niet op, maar kan Nederland op termijn minder afhankelijk maken van ingevoerd fossiel gas. 

Nederland Europees koploper in gasbelasting 

De marktprijs van gas is niet de enige factor die uw energierekening bepaalt. Op iedere kubieke meter gas komen energiebelasting en btw. Deze heffing steeg van ongeveer € 0,24 per kubieke meter in 2015 naar bijna € 0,73 per kubieke meter in 2026. Bij een verbruik van 1.000 kubieke meter gas gaat het om ongeveer € 730 per jaar. Door deze stijging heeft Nederland inmiddels een van de hoogste gasbelastingen van Europa.  

Op Prinsjesdag heeft het kabinet de voorgestelde tarieven voor 2027 bekendgemaakt. De energiebelasting op gas stijgt naar € 0,7457 per kubieke meter. De belasting op elektriciteit daalt juist, van € 0,1108 naar € 0,1065 per kilowattuur. De vermindering energiebelasting blijft vrijwel gelijk op € 628,69 per jaar. Bij een standaardverbruik van 2.300 kWh stroom en 1.000 kubieke meter gas betekenen deze wijzigingen per saldo ongeveer € 9 hogere energiekosten per jaar. Het gaat nog om voorstellen uit het Belastingplan 2027. De Tweede en Eerste Kamer moeten hier nog mee instemmen voordat de nieuwe tarieven per 1 januari 2027 ingaan. 

Wat betekent dit voor uw energiecontract? 

Wat u van hogere gas- en stroomprijzen merkt, hangt vooral af van het type contract dat u heeft en hoe lang dit nog loopt  

Heeft u een vast contract dat nog minimaal een half jaar doorloopt? 

Uw leveringstarief verandert deze winter niet. Wel kunnen energiebelasting en netbeheerkosten wijzigen, ook binnen een lopend vast contract; die worden door de overheid en netbeheerders vastgesteld, los van uw leverancier. De hogere marktprijzen voor gas en stroom zelf worden pas relevant zodra uw contract afloopt. 

Loopt uw contract binnenkort af, of heeft u een variabel of dynamisch contract? 

Dan is deze winter wél direct relevant voor uw portemonnee: 

• Bij een variabel contract past uw leverancier het tarief periodiek aan (vaak per kwartaal of per halfjaar) en kunt u doorgaans maandelijks opzeggen om over te stappen. Stijgingen komen dus pas bij de eerstvolgende aanpassing binnen, niet meteen. 
• Bij een dynamisch contract beweegt uw tarief direct mee met de markt, per uur voor stroom of per dag voor gas. U voelt stijgingen het snelst, maar profiteert ook het snelst van dalingen. Ook hier kunt u doorgaans maandelijks van leverancier wisselen. 
• Wilt u een nieuw vast contract afsluiten, dan ziet u de hogere inkoopprijzen al terug in het aanbod. U koopt zekerheid, tegen een hoger tarief dan eerder dit jaar. Gezien de aanhoudend hoge gasprijzen en de stijgende energiebelasting lijkt de kans groter dat tarieven de komende tijd verder oplopen dan dat ze snel dalen. 

Gebruik in dit geval onze tool om het juiste overstapmoment te bepalen. Op basis van uw einddatum en huidige leverancier ziet u direct vanaf wanneer u kunt overstappen. Heeft u een variabel of dynamisch contract, dan kunt direct overstappen naar een nieuwe leverancier. De overstap duurt gemiddeld ongeveer een maand. 

Twee tips als u dit jaar nog vergelijkt of overstapt 

1. Vergelijk breed. Kijk niet alleen naar het leveringstarief, maar ook naar vaste kosten, kortingen en teruglevervoorwaarden. Onze energievergelijker neemt deze totale jaarkosten voor u mee. 
2. Bepaal hoeveel risico bij u past. Een vast contract geeft zekerheid tegen een hoger instaptarief; een variabel of dynamisch contract laat u sneller profiteren van dalingen, maar ook sneller last hebben van stijgingen. Probeer de markt niet te timen: niemand weet precies hoe de gasprijs deze winter beweegt. 

 En voor iedereen geldt: verlaag waar mogelijk uw verbruik. Dat verlaagt uw rekening direct en maakt u minder gevoelig voor toekomstige prijsstijgingen, ongeacht welk contract u heeft. Denk bijvoorbeeld aan beter isoleren, kieren dichten of de thermostaat één graad lager zetten. 
 
De lage gasvoorraden betekenen niet dat huishoudens deze winter zonder gas komen te zitten, maar maken Nederland wel kwetsbaarder voor tegenvallers op de internationale gasmarkt. Overweegt u dit jaar nog te vergelijken of over te stappen, dan is dat een extra reden om de markt en het actuele aanbod goed in de gaten te houden.