Airco kopen of gebruiken? Alles over soorten, werking en stroomverbruik

Wist u dat een airco niet alleen koelt, maar ook verwarmt? In dit artikel leggen we uit hoe airconditioning werkt, welke typen er zijn en hoe u bewust en energiezuinig met uw installatie omgaat.

Ga snel naar:

• Wat is een airco?
• Welke soorten airco's zijn er? 
• Koudemiddel uitgelegd 
• Vermogen afstemmen op de ruimte
• Stroomverbruik van airco’s
• Geluidsoverlast en plaatsen van de buitenunit

Wat is een airco?

Een airco is een apparaat dat de temperatuur, luchtvochtigheid en luchtkwaliteit in een ruimte onder controle houdt. Een airco werkt op basis van een koudemiddelcyclus en kan warmte in twee richtingen verplaatsen, van binnen naar buiten of andersom. Om die reden spreekt men bij een airco ook wel van een luchtwarmtepomp.  Het systeem onttrekt warmte aan de ene ruimte en geeft die ergens anders weer af via een warmtewisselaar, compressor en koudemiddel. Gebruikt u de airco om te koelen, dan wordt de warme binnenlucht afgevoerd naar buiten. Zet u hem op verwarmen, dan verloopt dit proces precies andersom: de buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die binnen in huis weer af. De stof die dit mogelijk maakt, is het koudemiddel.

Welke soorten airco's zijn er?

Niet elke airco is hetzelfde. Het type dat het beste bij u past, hangt af van uw woning, het aantal ruimtes dat u wilt koelen of verwarmen en uw budget. Er zijn drie veelvoorkomende varianten, elk met eigen voor- en nadelen.

1. Single split airco

De single split airco is de meest voorkomende keuze. Het systeem bestaat uit één binnenunit en één buitenunit en is daarmee ideaal voor het koelen of verwarmen van één ruimte. Denk aan uw woonkamer, thuiskantoor of slaapkamer.

Voordelen:

• Koelt en verwarmt één ruimte efficiënt en effectief
• Energiezuinig in gebruik
• Stil in werking, zowel de binnen- als buitenunit

Nadelen: 

• Vereist professionele installatie, inclusief boorwerk door de muur
• Alleen geschikt voor één ruimte

2. Multi split airco

Wilt u meerdere ruimtes bedienen zonder meerdere buitenunits te plaatsen? Dan is een multi split een interessante optie. U koppelt meerdere binnenunits aan één buitenunit. Houd wel rekening met het volgende: de buitenunit moet het gecombineerde vermogen van alle actieve binnenunits aankunnen.

Voordelen:

• Koelt of verwarmt meerdere ruimtes tegelijk
• Één buitenunit voor meerdere binnenunits, wat ruimte bespaart

Nadelen:

• Complexere installatie die meer tijd en expertise vereist
• Bij uitval van de buitenunit werken alle binnenunits niet meer

3. Mobiele airco (monoblock)

Een mobiele airco lijkt een eenvoudige oplossing: geen installatie, gewoon neerzetten en aanzetten. Toch zit er een praktisch nadeel aan. De warmte wordt afgevoerd via een slang die u door een open raam leidt. Dat open raam zorgt er echter voor dat er tegelijkertijd warme buitenlucht naar binnen stroomt. De unit moet zo harder werken om hetzelfde effect te bereiken en koelt daardoor minder effectief dan u op basis van het vermogen zou verwachten.

Voordelen:

• Geen installatie nodig, direct inzetbaar
• Verplaatsbaar naar elke ruimte waar u koeling wilt
• Laagste aanschafkosten van alle varianten

Nadelen:

• Koelt minder effectief door de warmtelek via het open raam voor de afvoerslang
• Hoog stroomverbruik in verhouding tot de koelprestatie
• Maakt meer geluid dan een vaste installatie

Koudemiddel uitgelegd

Een airco koelt de omgeving aan de hand van koudemiddel. Een koudemiddel is een vloeistof die al bij lage temperatuur verdampt. Bij het verdampen neemt het warmte op uit de omgeving, waardoor de lucht afkoelt. Door het gas daarna onder druk te zetten met een compressor, stijgt de temperatuur en geeft het koudemiddel de warmte weer af. Zo verplaatst het systeem warmte: naar buiten voor koeling, naar binnen voor verwarming. Koudemiddel is een sterk broeikasgas. Zolang het in het apparaat zit, is er geen probleem. Maar bij lekkage of onjuiste verwijdering kan het vrijkomen met grote gevolgen voor het klimaat. De twee meest voorkomende soorten zijn:

R290

Voordelen

• Natuurlijk koudemiddel met een zeer lage klimaatimpact.
• Zeer energiezuinig dankzij de goede warmteoverdracht.
• Wordt steeds vaker toegepast in moderne, duurzame airconditioners.

Aandachtspunt

• Is licht ontvlambaar. Daarom gelden er bij de installatie en het onderhoud specifieke veiligheidseisen. Bij een vakkundig geïnstalleerd en onderhouden systeem vormt dit in de praktijk doorgaans geen probleem.

R32

Let op: Vanaf 2027 wordt het koudemiddel R32 uitgefaseerd voor nieuwe airco's en warmtepompen tot 12kW, waarna in 2035 een volledig verbod volgt voor alle nieuwe installaties. Bestaande installaties mogen wel gewoon onderhouden blijven.

Voordelen

• Energiezuinig koudemiddel dat in veel moderne airconditioners wordt toegepast.
• Een lagere klimaatimpact dan oudere koudemiddelen.
• Breed beschikbaar en geschikt voor uiteenlopende toepassingen.

Aandachtspunten

• Het heeft een hogere klimaatimpact dan natuurlijke koudemiddelen zoals R290.
• Net als andere koudemiddelen is het bedoeld voor gebruik in een gesloten systeem en moet onderhoud door een erkend installateur worden uitgevoerd.

Een airconditioner met koudemiddel mag alleen worden gevuld en geactiveerd door een gecertificeerd installatiebedrijf. De monteur moet beschikken over een BRL 200-certificering en het installatiebedrijf over een BRL 100-certificering. Zo voldoet de installatie aan de wettelijke eisen en wordt deze veilig uitgevoerd. U vindt een erkend installatiebedrijf via het Centraal Register Techniek.

Vermogen afstemmen op de ruimte

Een veelgemaakte fout is het kiezen van een te groot of te klein vermogen. Een oversized unit bereikt de gewenste temperatuur te snel, schakelt af en slaat opnieuw aan. Ook wel ‘’short cycling" genoemd. Dit tast zowel het comfort als de levensduur van uw airco aan. Als vuistregel om het juiste vermogen te kiezen geldt voor een gemiddeld geïsoleerde ruimte de volgende berekening:

• Tot 90 m³: tot 2,5 kW vermogen
• Tot 120 m³: tot 3,5 kW vermogen
• Tot 180 m³: tot 5 kW vermogen
• Tot 210 m³: tot 7 kW vermogen

Stroomverbruik van airco’s

Een airco gebruikt veel stroom, zeker als u hem niet slim gebruikt. De verschillen tussen de soorten airco's zijn groot. Een ventilator verbruikt zo weinig stroom dat het nauwelijks meetbaar is op de rekening. Een mobiele airco verbruikt aanzienlijk meer en koelt bovendien slechter, zeker op de warmste dagen.

Apparaat	Stroomverbruik (110 uur)	Energiekosten 21 cent per kWh (110 uur)	CO2-uitstoot stroom (110 uur)
Ventilator	5,5 kWh	€ 1	1,4 kilo
Single split-airco (1 kamer)	80 kWh	€ 17	21 kilo
Mobiele airco	110 kWh	€ 23	28 kilo
Multi split-airco (2 of meer kamers)	180 kWh	€ 37	46 kilo

Bron: Milieucentraal.  Peildatum: 10 juli 2026

Om het stroomverbruik te beperken, moet u slim gebruikmaken van uw airco. Gebruik de airco bijvoorbeeld alleen als het echt noodzakelijk is. Koel enkel de ruimte waar u zich in bevindt en houdt ramen en deuren gesloten. Zo blijft de kou binnen en de warmte buiten (en andersom). Zet de airco ook niet te koud: een paar graden lager dan buiten is genoeg. Heeft u zonnepanelen? Zet uw airco overdag aan in plaats van ’s avonds. Dan kunt u uw zonnestroom gebruiken. En vermindert u ’s avonds (als er veel stroom wordt gebruikt) de druk op het stroomnet. 

Geluidsoverlast en plaatsen van de buitenunit

Sinds 2021 gelden wettelijke geluidsnormen voor warmtepompen en airco's met een buitenunit. Deze normen zijn vastgelegd in het Bouwbesluit en gelden voor zowel nieuwbouw als bestaande woningen. De norm is duidelijk: op de erfgrens mag de buitenunit overdag niet meer dan 45 decibel produceren en 's nachts niet meer dan 40 decibel. Houd hier rekening mee bij de keuze van de locatie voor de buitenunit, want een verkeerde plaatsing kan leiden tot klachten van buren of zelfs een verplichte verplaatsing achteraf.