TenneT waarschuwt voor snel oplopend stroomtekort

Nederland krijgt mogelijk te maken met stroomtekorten, en eerder dan verwacht. Dat blijkt uit het jaarlijkse rapport van TenneT, beheerder van het Nederlandse hoogspanningsnet. Vooral op koude winteravonden zonder wind en zon dreigt er een tekort aan betrouwbare stroomopwekking.

Wanneer ontstaat het probleem?

Bij een snelle groei van de stroomvraag kan er al in 2028 een tekort ontstaan. Maar ook bij een gematigder scenario is het vanaf 2030 raak. De sluiting van de NL kolencentrales per 1 januari 2030, zonder adequate vervanging, speelt daarbij een grote rol. Nederland zit dan gemiddeld zeven uur per jaar met te weinig elektriciteit. Zonder extra maatregelen loopt dat in de jaren daarna op naar tientallen uren per jaar.

Dat betekent niet dat heel Nederland tegelijk zonder stroom zit. Maar gecontroleerde uitval in delen van het land behoort wel tot de reële scenario's.

Steeds meer druk op het netwerk

De oorzaken zijn bekend: warmtepompen, elektrische auto's en verduurzaming in de industrie vragen steeds meer stroom. Ook datacenters spelen een grote rol. Nu verbruiken ze nog zo'n 5 procent van de nationale stroom. In 2030 is dat naar verwachting meer dan 10 procent.

Een Europees probleem

TenneT benadrukt dat dit geen puur Nederlands vraagstuk is. De Nederlandse stroomvoorziening is sterk afhankelijk van wat er in omliggende landen gebeurt. Als buurlanden bij dreigende tekorten zelf ook krap zitten, kunnen we niet op hun centrales terugvallen. Sterker nog: zij zullen straks mogelijk op ons leunen. 

In landen als Duitsland en België komen daar nog extra uitdagingen bij: kolen- en kerncentrales gaan er de komende jaren dicht, terwijl de nieuwe capaciteit nog lang niet klaar is. Nederland zit daarmee relatief gunstig: hier zijn de bestaande gascentrales nog beschikbaar. Maar dat voordeel verdwijnt als die centrales alsnog sluiten omdat ze onvoldoende opleveren.

Wat is de oplossing?

TenneT roept de politiek en beleidsmakers op eindelijk in actie te komen. Ook pleit TenneT voor een zogeheten capaciteitsmechanisme: gascentrales en andere betrouwbare stroombronnen krijgen dan betaald om stand-by te staan, ook als ze niet draaien. Nu worden ze alleen betaald voor de uren waarop ze daadwerkelijk stroom leveren. Dat wordt minder rendabel nu wind- en zonne-energie het vaker overnemen.

Niet hetzelfde als netcongestie

Belangrijk om te weten: dit rapport gaat over iets anders dan de netcongestie waar veel bedrijven nu mee te maken hebben. Netcongestie betekent dat het net de beschikbare stroom niet op de juiste plek krijgt. Stroomtekort betekent dat er landelijk simpelweg te weinig stroom is opgewekt.