Slimme meter weigeren? Dan krijg je binnenkort een rekening

Eerder schreven we al uitgebreid over wat de verplichte metervervanging precies inhoudt. Lees dat artikel hier terug. De situatie is inmiddels aangescherpt en de toon vanuit de overheid is duidelijk veranderd. Vriendelijk verzoeken is voorbij. Bijna een half miljoen huishoudens weigert nog steeds de overstap naar een digitale meter en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) dreigt nu in te grijpen met dwangsommen. Wat betekent dat voor jou en wat kun je het beste doen?

Waarom moet de ferrarismeter weg?

Sinds 1 januari 2026 verplicht de nieuwe Energiewet alle huishoudens om verouderde meters te laten vervangen. Een draaischijfmeter (beter bekend als ferrarismeter) kan simpelweg niet meten hoeveel stroom je verbruikt én hoeveel je teruglevert. Dat onderscheid is noodzakelijk voor een correcte energierekening en wordt straks nog belangrijker nu tarieven bij een dynamisch contract per kwartier of uur kunnen verschillen.

Er speelt ook iets anders, en dat verklaart direct waarom de dwangsom voor zonnepaneelbezitters hoger ligt. Een draaischijfmeter draait bij teruglevering van zonnestroom letterlijk terug. Daardoor betalen sommige huishoudens geen terugleverkosten en profiteren ze langer van de salderingsregeling dan wettelijk bedoeld. Geen bewuste keuze in veel gevallen, maar wel een ongelijke situatie die de overheid wil rechtzetten.

Hoe werkt het vervangen van de oude energiemeter? 

Het traject begint rustig. Je ontvangt een aanbiedingsbrief van je netbeheerder omdat je woning nog een verouderde meter heeft. Scan de QR-code in de brief of bel om een afspraak te maken. Doe je dat binnen zes weken, dan is de plaatsing kosteloos. Wacht je langer, dan kunnen er plaatsingskosten van € 64 tot 82 bijkomen. De monteur komt bij je thuis en plaatst de meter van jouw keuze. De afspraak duurt maximaal een uur en tijdens de vervanging ben je kort zonder stroom of gas. Zorg dat er iemand van 18 jaar of ouder thuis is en maak de meterkast vooraf even vrij. De monteur neemt de oude meter mee, laat zien hoe de nieuwe werkt en beantwoordt al je vragen.

Reageer je niet op de brief, dan volgt een herinnering. Werk je daarna nog steeds niet mee, dan wordt je dossier overgedragen aan de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur RDI. Ook de RDI stuurt eerst meerdere brieven voordat het tot een dwangsom komt.

Wat kost weigeren?

Heb je geen zonnepanelen? Dan bedraagt de eerste dwangsom € 100. De RDI controleert iedere drie weken of de meter alsnog is vervangen en kan de dwangsom maximaal drie keer opleggen, tot een totaal van € 300.
Heb je wel zonnepanelen? Dan liggen de bedragen een stuk hoger. De eerste dwangsom bedraagt € 550 en kan oplopen tot € 1650. 
Bij aanhoudende weigering kan er bovendien een nieuwe last onder dwangsom volgen. Inmiddels zijn duizenden dossiers overgedragen aan de RDI. Netbeheerders hebben het maximale gedaan wat binnen hun bevoegdheid ligt.

Let op: ook wanneer een dwangsombedrag is betaald, blijf je verplicht mee te werken aan de energiemeterwissel.

Digitale meter of slimme meter: keuze en verschillen

Veel weerstand komt voort uit privacyzorgen of onduidelijkheid over wat er precies verandert. Dat snappen we. Maar wat veel mensen niet weten, is dat je zelf mag kiezen welke meter je krijgt. Dat maakt het bezwaar in veel gevallen kleiner dan gedacht. Een slimme meter stuurt automatisch meterstanden door aan de netbeheerder en energieleverancier. Je rekening wordt daardoor nauwkeuriger berekend en je hoeft zelf niets meer door te geven. Goed om te weten: deze verbinding kan je zelf aan en uitzetten. Een digitale meter ziet er hetzelfde uit maar heeft geen dataverbinding. Je moet dan zelf meterstanden blijven doorgeven, maar er wordt niets automatisch gedeeld.

Niet iedereen weigert vanwege privacyzorgen. Sommige mensen zien simpelweg op tegen de praktische kant: een monteur die langskomt, mogelijk werk aan de meterkast en de onzekerheid over wat er precies verandert. Begrijpelijk, maar in de meeste gevallen valt de ingreep reuze mee. De vervanging zelf duurt doorgaans niet langer dan een uur. 

Vanuit energieperspectief is de slimme meter voor de meeste mensen de betere keuze. En als je het mij vraagt: kies daarvoor. Zeker als je zonnepanelen hebt of een dynamisch contract overweegt. Zonder slimme meter zijn die opties simpelweg niet beschikbaar. De data die wordt gedeeld is bovendien beperkt en strikt gereguleerd. We begrijpen ook dat niet iedereen daar hetzelfde over denkt. Heb je bijvoorbeeld privacybezwaren of wil je gewoon zelf de controle houden over je gegevens? Kies dan voor de digitale meter. Je voldoet aan de wet, je hoeft niets automatisch te delen en je bepaalt zelf wanneer je meterstanden doorgeeft.

Wat moet je nu doen?

Heb je nog een draaischijfmeter en nog geen brief ontvangen? Die komt er vanzelf aan. Reageer op tijd op het verzoek van je netbeheerder en maak een afspraak voor gratis vervanging. Zo voorkom je onnodige kosten en gedoe waar je niets aan hebt. Twijfel je over welke meter het beste bij jouw situatie past? Lees dan meer over het verschil tussen een slimme meter en een digitale meter en maak een weloverwogen keuze. Slim of digitaal, dat mag je zelf weten. Zolang je maar niet kiest voor optie drie: niets doen. Want niets doen is inmiddels de duurste optie van de drie.