Mag ik een slimme of digitale meter weigeren?

Sinds 1 januari 2026 geldt de nieuwe Energiewet. Daarin staat onder andere dat alle verouderde energiemeters moeten worden vervangen door nieuwe digitale of slimme meters. Waarom is dat nodig en mag ik weigeren? Zes vragen en antwoorden over de energiemeter.

1. Waarom zijn nieuwe energiemeters nodig?

De oude energiemeters kunnen de veranderingen in de energiemarkt niet goed verwerken en ondersteunen. Daarom worden ze vervangen door geschikte meters. De nieuwe Energiewet verplicht dat alle huishoudens en kleine bedrijven een geschikte energiemeter krijgen. Zo’n meter meet apart hoeveel energie wordt verbruikt en hoeveel energie wordt teruggeleverd aan het energienet, als er met zonnepanelen energie wordt opgewekt. Oude analoge meters en digitale eenrichtingsmeters kunnen niet op die manier meten en moeten daarom worden vervangen. De informatie is ook belangrijk voor een juiste berekening van vergoedingen, belastingen en kosten en zo betaalt niemand te weinig of te veel.

2. Wat zijn geschikte energiemeters en mag ik kiezen?

De oude analoge of draaischijfmeter en de digitale eenrichtingsmeter zijn ongeschikte meters. De komende jaren worden deze vervangen door geschikte digitale of slimme meters. 

U kunt bij vervanging van de meter zelf aangeven of u een slimme meter of digitale meter wilt. De slimme meter is een digitale energiemeter die de meterstanden op afstand uitleest. De digitale meter ziet eruit als een slimme meter maar bevat géén communicatiemodule en geeft dus geen meterstanden door. Gebruikers van deze meter moeten dan zelf hun meterstanden doorgeven aan de energieleverancier. Klanten met een slimme meter hoeven zelf geen meterstanden door te geven. De energierekening wordt daardoor nauwkeuriger, omdat er niet met geschatte meterstanden wordt gerekend.

3. Mag ik de metervervanging weigeren?

Met de nieuwe Energiewet is het verplicht om uw verouderde meter te laten vervangen door een nieuwe digitale meter of slimme meter. U kunt een nieuwe meter dus niet weigeren. Wel kunt u kiezen welke meter u wilt laten plaatsen: een gewone digitale meter of een slimme meter. Niet meewerken kan u op den duur geld gaan kosten. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) houdt vanaf 2026 namens de rijksoverheid toezicht op de meewerkingsplicht van de vervanging van verouderde energiemeters.

4. Wat gebeurt er als ik de nieuwe meter weiger?

Uw systeembeheerder (voorheen netbeheerder) biedt aan om een ongeschikte meter gratis te vervangen. Daar moet u aan meewerken, dit is wettelijk verplicht. Reageert u niet of werkt u niet mee, dan kunnen er kosten ontstaan, bijvoorbeeld als de meter later alsnog wordt vervangen buiten de aanbiedingsperiode van de netbeheerder. Blijft u niet meewerken, dan kan de toezichthouder RDI in het uiterste geval een Last onder Dwangsom (LOD) opleggen om u te stimuleren de oude meter te laten vervangen. Dit betekent dat u een geldbedrag moet betalen als u alsnog niet meewerkt aan de vervanging van de oude meter. Door betaling van de dwangsom vervalt de meewerkingsplicht niet. U blijft dus verplicht om de oude energiemeter te laten vervangen.

Er zijn 3 uitzonderingen op de regel. 1. als de meter niet het daadwerkelijke energieverbruik meet, maar een voorspelbaar verbruik heeft, zoals bij straatlantaarns of lichtborden buiten. Dit heet een onbemeten aansluiting. 2. als het technisch niet mogelijk is om de meter te vervangen. De netbeheerder beoordeelt of vervanging van een analoge energiemeter technisch uitvoerbaar is. 3. als iemand stroom krijgt van een gesloten systeem, bijvoorbeeld bij bedrijven waar de stroom via een afgescheiden particulier systeem binnenkomt. Dit heet een gesloten distributiesysteem.

5. Kan ik nog salderen met een nieuwe meter?

Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. U mag teruggeleverde stroom dan niet meer wegstrepen tegen uw eigen verbruik. In plaats daarvan krijgt u per kilowattuur een vergoeding. Om dit goed te kunnen berekenen, is een geschikte energiemeter nodig die verbruik en teruglevering apart meet. Zo betaalt niemand te weinig of te veel.

6. Worden alle energiemeters vervangen?

Nee, uw energiemeter wordt alleen vervangen als uw woning of bedrijfsruimte nog een verouderde meter heeft. In de afgelopen 10 jaar hebben netbeheerders al bijna 95% van het totale aantal energiemeters vervangen. De komende 2 jaar worden de laatste ca. 550.000 verouderde meters vervangen. Heeft u nog een verouderde meter? Dan informeert uw netbeheerders u daar vanaf begin januari over. Reageert u niet of weigert u het aanbod van de netbeheerder dan wordt u uiteindelijk overgedragen aan de RDI als toezichthouder. In het uiterste geval kiest de RDI voor een last onder dwangsom.