Hoe werkt de slimme meter?
Consumenten en kleine bedrijven krijgen een slimme of digitale meter. Inmiddels hebben bijna alle huishoudens een slimme meter aangeboden gekregen. De komende twee jaar worden de laatste ca. 550.000 verouderde meters vervangen. Mag ik de slimme meter weigeren?
Ga snel naar:
- Wanneer krijg ik een slimme meter?
- Verschil slimme meter en digitale meter
- Meterstanden zelf doorgeven
- Krijg ik een boete als ik een slimme meter weiger?
- Waarom een slimme meter?
- De voordelen van een slimme meter
- Inzicht in uw verbruik
- Slimme meter en privacy
- Slimme meter en betrouwbaarheid
- Verschil in opbrengst slimme meter en omvormer
- Meter met aparte telwerken verplicht
- Wat kost de slimme meter?
- Geld besparen
Wanneer krijg ik een slimme meter?
Alle huishoudens en kleine bedrijven krijgen een slimme meter aangeboden. U hoort vanzelf wanneer uw systeembeheerder in uw wijk de energiemeters vervangt. Heeft u nog een oude meter met draaischijfjes? Dan ontvangt u in 2026 een brief van de systeembeheerder om de meter gratis te vervangen. U mag niet weigeren. Als u niet meewerkt, kan de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) u een boete geven. Blijft u weigeren? Dan kan de boete hoger worden.
Bij het vervangen van uw oude meter mag u kiezen tussen een slimme meter of een digitale meter. Een digitale meter is anders dan een slimme meter. Een digitale meter kan uw meterstanden niet doorgeven aan de netbeheerder. Ga voor meer uitleg naar de website van de RDI.
De komende jaren worden bovendien 2,5 miljoen slimme meters vervangen. Deze maken gebruik van verouderde GPRS-technologie. Het vervangen van deze meters gebeurt tussen 2024 en 2029. In het eancodeboek kunt u controleren wie de systeembeheerder in uw regio is.
Verschil slimme en digitale meter
Een slimme meter stuurt automatisch uw meterstanden door naar uw netbeheerder. Een digitale meter kan de meterstanden niet doorsturen. Heeft u een digitale meter? U geeft dan zelf de meterstanden door aan uw energieleverancier. Bent u aangesloten op een warmtenet, dan moet u een slimme meter nemen. U mag geen digitale meter kiezen.
Per 1 januari 2026 is de nieuwe Energiewet ingegaan. Daarin staat onder andere dat alle analoge energiemeters moeten worden vervangen door nieuwe energiemeters. Uw energiemeter wordt alleen vervangen als u nog een analoge meter heeft. U kiest zelf of uw nieuwe meter een digitale of een slimme meter wordt. Voor de wet maakt het niet uit of u een slimme of digitale meter kiest. Elke meter kan voordelen voor u hebben. Dit hangt af van uw situatie en uw wensen. In onderstaand overzicht van Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) ziet u de verschillen tussen de analoge, digitale en slimme meter.
Meterstanden zelf doorgeven
Wilt u niet dat uw systeembeheerder automatisch de meterstanden van uw slimme meter krijgt? Vraag dan de systeembeheerder om uw meterstanden niet te lezen. Dit doet u op de website van de systeembeheerder. Of vraag om een digitale meter. U moet dan wel de meterstanden zelf doorgeven aan uw energieleverancier, bijvoorbeeld elk jaar als uw leverancier de jaarafrekening maakt. En ook als u overstapt naar een nieuwe leverancier. Bij een contract met variabele tarieven kan de leverancier uw meterstanden bij u opvragen als de tarieven wijzigen. Of hij kan uw verbruik schatten op basis van uw jaarverbruik.
Krijg ik een boete als ik een slimme meter weiger?
Vanaf 2026 kunt u een dwangsom opgelegd krijgen als u uw analoge meter niet laat vervangen. U kunt kiezen tussen een digitale en een slimme meter. Op dit moment heeft ongeveer een half miljoen huishoudens nog een analoge meter. Tot nu toe kon u een slimme of digitale meter nog weigeren, maar vanaf 2026 is iedereen vanwege de nieuwe Energiewet wettelijk verplicht om de analoge meter te laten vervangen. Het vervangen van de analoge meter is gratis. Systeembeheerders nemen in 2026 opnieuw meerdere keren contact op met de huishoudens die nog geen slimme of digitale meter hebben. Degenen die dan alsnog weigeren, kunnen een dwangsom opgelegd krijgen door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI).
Waarom een slimme meter?
Slimme meters zijn nodig omdat onze energienetten door de energietransitie ingewikkelder worden. Steeds meer huishoudens en bedrijven wekken zelf energie op, bijvoorbeeld met zonnepanelen of windmolens. Energie die ze overhouden, leveren ze terug aan het net. Doordat huishoudens vaker zelf stroom opwekken, is het voor systeembeheerders moeilijker om het stroomnetwerk in balans te houden.
ACM ConsuWijzer zegt het zo: 'Met slimme meters kunnen netbeheerders bijhouden hoeveel energie het net opgaat, en waar. En hoeveel energie wordt geproduceerd, en waar. Dat is nodig om tekorten, overbelasting en storingen te voorkomen. Onze energievoorziening wordt daardoor betrouwbaarder.' Daarnaast zijn er steeds meer energiecontracten waarbij de tarieven meerdere keren per jaar wijzigen. Met een slimme meter weet uw energieleverancier precies wat uw meterstanden zijn op de dag van de wijziging. Zo krijgt u de juiste rekening.
Ook zijn er energiecontracten met een dynamisch of flexibel tarief, waarbij uw prijs voor elektriciteit per uur verandert. En de prijs voor gas per dag. Voor deze dynamische contracten heeft u een slimme meter nodig waarbij de netbeheerder uw meterstanden automatisch uitleest. Alleen dan klopt uw energierekening.
De voordelen van een slimme meter
- U weet precies wat uw meterstanden zijn als uw tarieven wijzigen. Zo betaalt u het juiste tarief voor de energie die u verbruikt.
- U kunt een contract met een dynamisch of flexibel tarief afsluiten. Dat is een contract waarbij de prijs voor elektriciteit per uur of kwartier verandert. En de prijs voor gas per dag.
- U kunt energie van uw zonnepanelen delen met een andere afnemer van energie. U beiden moeten wel een slimme meter hebben die de meterstanden automatisch doorgeeft.
- U kunt een energiecontract met dubbeltarief afsluiten. Met een digitale meter met twee telwerken kunt u dit ook.
Inzicht in uw energieverbruik
Als de slimme meter is geplaatst, kunt u eenvoudig uw energieverbruik aflezen. U krijgt inzicht in uw verbruik via:
1. Maandelijks energierapport
De slimme meter is voorzien van software en geeft uw verbruiksgegevens door aan uw systeembeheerder, als u toestemming heeft gegeven om uw meterstanden op afstand uit te lezen. Iedere maand krijgt u dan een energierapport van uw energieleverancier. Daarop staat in elk geval de volgende informatie:
- hoeveel gas en elektriciteit u de afgelopen maand heeft verbruikt
- of u meer of minder verbruikt dan in de jaren ervoor
- of u meer of minder verbruikt dan ongeveer dezelfde huishoudens
- hoeveel u ongeveer voor dit verbruik gaat betalen
Het kan zijn dat uw energieleverancier u nog meer informatie geeft. Bijvoorbeeld over energiebesparende maatregelen.
2. Energieverbruiksmanager zoals Bencompare 
Het is ook mogelijk om de slimme meter te verbinden met externe apparaten. Via een lokale poort op uw slimme meter kunt u zelf uw verbruiksgegevens uitlezen. Dit is een communicatiepoort die te vergelijken is met een telefoonstekker. Door de slimme meter via deze uitgang te verbinden met een display van programma's op uw computer krijgt u eenvoudig inzicht in uw verbruik. Ook een onafhankelijke dienstaanbieder kan u meer inzicht geven in uw verbruik. Dit kan pas als u toestemming geeft om uw gegevens via de lokale poort te laten verwerken.
Gaslicht.com biedt u gratis inzicht met de app Bencompare. Bij welke energieleverancier u ook klant bent, deze app werkt altijd en overal. Download 'm nu voor iPhone of Android . Hiermee heeft u direct inzicht in uw verbruik en is het nog gemakkelijker om energie en geld te besparen. Via Bencompare kunt u ook energie vergelijken en overstappen.
Slimme meter en uw privacy
Systeembeheerders moeten zich aan strenge privacyregels houden. De slimme meter laat niet zien of u televisie kijkt of onder de douche staat. De slimme meter registreert elk kwartier uw elektriciteitsverbruik en elk uur uw gasverbruik. Als u elektriciteit teruglevert aan het net, omdat u zonnepanelen heeft, dan registreert uw slimme meter elk kwartier de teruglevering. De systeembeheerder mag 1 keer per dag uw slimme meter uitlezen en leest dan al deze waarden uit.
Als u niets doet, krijgt uw energieleverancier uw meterstanden van de maand. Alleen met uw toestemming geeft de netbeheerder uw meterstanden door per dag, per uur en per kwartier. Uw energieleverancier bewaart de meterstanden van de dag 2 jaar lang. Online kunt u deze gegevens ieder moment bekijken. Stapt u over naar andere leverancier? Dan kunt u tot 2 jaar na uw overstap uw gegevens bij uw oude leverancier zien. Heeft u een klacht over het gebruik van uw gegevens? Spreek eerst het bedrijf aan. Komt u er niet uit? Ga met uw klacht naar de Autoriteit Persoonsgegevens.
Slimme meter en betrouwbaarheid
De energiemeters voldoen aan strenge Europese normen. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur houdt toezicht op de nauwkeurigheid van slimme meters. Het is de verantwoordelijkheid van de systeembeheerders dat de meterstanden kloppen en dat de meter in huis correct en nauwkeurig werkt. Toch gaat het uitlezen van slimme meters soms mis. Het blijkt dat er steeds vaker storingen zijn, vanwege 'slecht bereik' met een zendmast. Energieleveranciers kunnen klanten dan niet op tijd de juiste informatie geven over hun verbruik.
Verschil in opbrengst slimme meter en omvormer. Hoe kan dat?
Veel mensen met zonnepanelen vragen zich af hoe het kan dat er een verschil zit tussen de opbrengst van de slimme meter en de omvormer. Deze cijfers komen niet met elkaar overeen en kunnen zelfs behoorlijk verschillen. Daar is een simpele verklaring voor. De stroom die u overdag direct gebruikt, wordt niet geregistreerd door de slimme meter. Als u meer stroom opwekt dan u verbruikt, wordt deze extra stroom via de slimme meter teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. De omvormer geeft de totale stroomproductie aan, de slimme meter alleen de teruggeleverde stroom en de afgenomen stroom. De slimme meter toont dus nooit het totaal aan opgewekte stroom.
Om uw verbruik te berekenen, trekt u de teruggeleverde stroom van de totale opbrengst van uw zonnepanelen af en telt u de van het net afgenomen stroom hierbij op. Deze cijfers vindt u op uw slimme meter. Wilt u weten hoeveel zelfopgewekte stroom u heeft verbruikt? Trek dan de teruggeleverde stroom van de opbrengst van uw zonnepanelen af.
Meter met aparte telwerken verplicht
De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. Het is dan belangrijk dat u beschikt over een meter die uw stroomverbruik en teruglevering apart registreert. Oude meters draaien namelijk terug bij teruglevering, waardoor u alsnog zou salderen. Daarom zal uw netbeheerder u vóór 2027 een aanbod doen om uw oude meter te vervangen door een slimme meter.
Wat kost de slimme meter?
De slimme meter is gratis als u wacht totdat uw netbeheerder u de slimme meter aanbiedt. Bij nieuwbouw en grote verbouwingen is de slimme meter ook gratis.
Geld besparen
Met deze meter zelf bespaart u geen geld, maar kan het u wel makkelijker maken om geld te besparen. Het apparaat geeft namelijk inzicht in uw energieverbruik. Bovendien kan in de toekomst geld bespaard worden door slimme apparaten aan te schaffen die in contact staan met deze meter en pas aan gaan op het moment dat de energie het goedkoopst is.
Neem voor meer informatie over de slimme meter contact op met uw systeembeheerder. Per regio is één systeembeheerder verantwoordelijk voor de aanleg van de netten en het transport van elektriciteit of gas. Hij heeft alle aansluitingen aangesloten en zorgt ervoor dat u een aansluiting op het net krijgt. U kunt niet voor een andere systeembeheerder kiezen. Weet u niet wie uw systeembeheerder is? Vul dan uw postcode en huisnummer in op www.eancodeboek.nl .
Hebben wij uw vraag nog niet beantwoord? Bekijk dan onze veelgestelde vragen over de slimme meter .
