Winter en energieprijzen: dit merk je op je rekening

De winter laat zich begin dit jaar goed voelen. Koude nachten, sneeuw, een snijdende oostenwind, het hoort erbij, maar het heeft ook gevolgen voor je energierekening. Want zodra de temperatuur daalt, verandert er van alles op de energiemarkt. En dat roept bij veel mensen dezelfde vraag op: moet ik hier nu iets mee, of juist niet? 

In Nederland verwarmen we onze huizen nog grotendeels met gas. Dus als het buiten vriest, gaat de thermostaat omhoog en stijgt het gasverbruik. Dat zie je vrijwel direct terug in de vraag op de markt, en vaak ook in de prijs. Tegelijk speelt het weer een rol bij elektriciteit. Minder zon betekent minder opbrengst van zonnepanelen, terwijl harde wind juist extra stroom kan opleveren. Het resultaat: energieprijzen die in de winter een stuk grilliger zijn dan in andere seizoenen. 

Waarom energieprijzen in de winter zo bewegen 

Bij aanhoudende kou draait de verwarming langer en vaker. Dat is niet alleen bij jou thuis zo, maar in heel Noordwest-Europa. Op groothandels niveau kan dat leiden tot hogere gasprijzen, zeker als kou meerdere landen tegelijk treft. Factoren zoals de stand van de gasvoorraden, import en sentiment op de markt versterken dat effect soms nog verder. Zelfs een relatief korte koudegolf kan daardoor flinke prijsbewegingen veroorzaken. 

Bij stroom ligt het iets genuanceerder. In de winter leveren zonnepanelen simpelweg minder op door korte dagen en bewolking. Dan moeten andere centrales bijspringen, wat de prijs kan verhogen. Maar waait het hard, dan kan er juist een overschot aan windstroom ontstaan en wordt elektriciteit tijdelijk goedkoper. Vooral bij dynamische contracten zie je dat terug in flinke verschillen per uur. 

Wat betekent dat concreet voor een huishouden? 

Stel je een gemiddeld gezin voor: twee werkende ouders, kinderen naar school, een tussenwoning met een cv-ketel en een paar zonnepanelen op het dak. In deze koude periode staat de verwarming vaker aan, vooral ’s ochtends en ’s avonds. Het gasverbruik loopt op. Tegelijk leveren de zonnepanelen minder stroom, waardoor er meer elektriciteit van het net nodig is. 

Met een dynamisch contract zie je dat direct terug: op winderige dagen is stroom relatief goedkoop, maar tijdens koude, windstille momenten kan de prijs flink oplopen. Ook de gasprijs kan dan stijgen. Dat maakt de energierekening lastig te voorspellen. Met een vast contract blijft de maandlast stabiel, maar profiteer je ook niet van die goedkope uren. En bij een variabel contract zit je daar ergens tussenin: meer flexibiliteit, maar ook meer onzekerheid als de winter aanhoudt. 

Wat betekent het weer voor het type energiecontract? 

• Vast contract: Rust. Zekerheid. Wat het weer ook doet, jouw tarief blijft hetzelfde. Dat voelt voor veel mensen prettig, zeker in onvoorspelbare winters. Nadeel: je profiteert niet van tijdelijke prijsdalingen.
   
• Variabel contract:  De tarieven bewegen mee met de markt, meestal een paar keer per jaar. In een koude winter kan dat betekenen dat je prijs stijgt. Het voordeel: als de marktprijs later daalt, kan dat ook weer doorwerken. Het nadeel: onzekerheid. Je weet simpelweg niet hoe lang de winter grip houdt op de prijzen. 
   
• Dynamisch contract:  Hier voel je het weer het meest. Elk uur of elk kwartier een andere stroomprijs. Koude, windstille uren zijn duur, winderige en zonnige momenten juist goedkoop. Kun je je verbruik slim sturen? Zet je bijvoorbeeld de wasmachine aan bij lage prijzen? Of laad je je elektrische auto op tijdens momenten dat het hard waait en de stroom goedkoop is? Dan kan dit interessant zijn. Het vraagt wel aandacht en betrokkenheid. Op koude ochtenden en aan het begin van de avond is de vraag naar stroom het hoogst, terwijl zon- en windopwekking dan vaak beperkt zijn. Juist op die momenten liggen de stroomprijzen meestal hoger.  En vergeet hierbij vooral het gas niet. Bij een koude periode zien we dat de vraag naar gas toeneemt, en daardoor ook de prijs snel kan oplopen. En laten dat nou net de dagen zijn dat je zelf ook wel graag de verwarming lekker aan wilt zetten. Juist op de doorgaans goedkoopste dagen zul je zelf ook het minste gas verbruiken. 

Nog meer weten over een vast, variabel of dynamisch energiecontract? Lees in ons artikel wat de beste keuze is begin 2026.

Wat kun je nu het beste doen? 

Ons belangrijkste advies: zorg dat je overzicht hebt. Weet welk contract je nu hebt, wat je betaalt en hoe lang het nog loopt. Vergelijk dat met het huidige aanbod en stel jezelf twee simpele vragen: past dit contract bij hoe ik energie gebruik, en betaal ik niet te veel voor mijn huidige contract? 

Vergelijken betekent niet dat je meteen moet overstappen. Maar het voorkomt wel dat je ongemerkt te duur uit bent. Daarnaast helpt het om je verbruik bewust te volgen. Kleine dingen zoals slimmer stoken en apparaten op goedkopere momenten gebruiken, kunnen echt verschil maken. 

Met onze tool Bencompare krijg je snel inzicht in je energieverbruik per kwartier, maand of jaar en daardoor controle over je kosten. Niet alleen voor energie, maar met deze app hou je al je vaste lasten onder controle. Dus ook je internet, telefonie en verzekeringen. En weet je wat het mooie is? Dat inzicht blijf je behouden, ook na een overstap! Zo kun je rustig bepalen wat bij jou past, ongeacht of deze winter nog een staartje krijgt of niet.