Groningse gasputten dichtstorten: slim of dom?

Toen de oorlog in Iran twee weken geleden uitbrak, laaide in Nederland meteen weer een oude discussie op: kunnen we de Groningse gasvelden niet beter openhouden? De gasvelden zijn al sinds 2024 officieel gesloten en worden nu met cement definitief gedicht. Toch kan de gaswinning in de gasputten die nu nog open zijn altijd weer worden opgestart. En dat weet de politiek ook.

Tegelijkertijd gaat het dichtstorten van de putten gewoon door. Op dit moment is een kwart van de putten gevuld met cement en op dit tempo duurt het nog tien jaar voordat alle 300 putten dicht zijn. Partijen als Volt willen dat proces versnellen, zodat het Groningse gas geen ‘politieke speelbal’ meer is bij elke internationale crisis. Ook D66 wil graag de beloften aan de Groningers nakomen.

Maar is dat wel zo verstandig? Ruim 80% van de huizen wordt nog verwarmd met aardgas en ook een deel van onze elektriciteit wordt opgewekt met gas. De vraag naar gas blijft de komende jaren dus hoog. Hieronder zetten we de voor- en nadelen van het dichten van de Groningse gasvelden op een rij, zodat je zelf een oordeel kunt vormen.

Voordelen van het dichtstorten

• Veiligheid en rust voor Groningers: het hoofddoel van het stoppen met de gaswinning is het verminderen van de aardbevingen die grote schade aan huizen veroorzaken. Voor veel Groningers was het besluit om te stoppen met de gaswinning een enorme opluchting, vooral omdat ze jarenlang het gevoel hadden dat ze door de overheid werden genegeerd en benadeeld.
• Nakomen van politieke beloften: de overheid wil definitief laten zien dat de gaskraan niet zomaar weer opengaat. Als de putten beschikbaar blijven als strategische reserve, zo stelt het kabinet, houden Groningers het gevoel dat hun belangen nooit op de eerste plaats komen.

Nadelen van het dichtstorten

• Geen plan B meer: experts noemen het onverstandig om de putten definitief onbruikbaar te maken. In een absolute noodsituatie, zoals een oorlog of een extreem gastekort, kunnen we dan niet meer terugvallen op eigen reserves.
• Grotere afhankelijkheid van het buitenland: Nederland is voor gas nu grotendeels afhankelijk van Noorwegen, de VS en Qatar. Dat maakt ons kwetsbaar voor geopolitieke conflicten, sabotage van pijpleidingen en prijsopdrijving op de wereldmarkt.
• Slechter voor het milieu: het alternatief, vloeibaar aardgas (LNG) of schaliegas uit de VS, is door het transport en de winningsmethode (fracking) een stuk schadelijker voor het klimaat dan Gronings gas. Bovendien verplaatst Nederland daarmee de problemen van de Groningers, zoals aardbevingen en milieuvervuiling, naar andere locaties. Bijvoorbeeld Texas.
• Hoge kosten: het onklaar maken van alle putten kost ongeveer 2 miljard euro.
• De methode is onomkeerbaar: in de putten worden stalen pluggen geplaatst. Daarbovenop worden honderden meters cement gestort. Vervolgens wordt de bovenkant van de putten verwijderd om erbovenop een weiland van te maken. Op dit moment zijn zo'n 70 putten al dichtgegooid en de werkzaamheden gaan dag en nacht door.

Is er geen tussenweg?

Sommige experts pleiten voor een middenweg: de waakvlamstatus. Dat betekent dat de putten niet actief worden gebruikt, maar ook niet onomkeerbaar worden afgesloten. Ze blijven dan beschikbaar voor echte noodgevallen. Zo ziet energie-expert Jilles van den Beukel het Groningen-gasveld als een "verzekeringspolis" voor de leveringszekerheid. Hij vindt dat de mogelijkheid om gas te winnen achter de hand gehouden moet worden, ook als er feitelijk niet geproduceerd wordt. In zijn analyse wijst hij er op dat er nog honderden miljarden kubieke meters gas in de grond zitten en dat de totale sluiting economisch gezien betreurenswaardig is.

Om te voorkomen dat een volgende regering de gaskraan toch weer openzet voor de inkomsten, zouden harde criteria wettelijk kunnen worden vastgelegd: de overheid mag de Groningse putten dan alleen inzetten als de nationale reserves onder een kritiek punt zakken. Bijvoorbeeld bij extreme vorst of als de verwarming van ziekenhuizen in gevaar komt.

De experts die deze tussenweg bepleiten, zijn duidelijk: de fout uit het verleden, het negeren van de Groningers, herstel je niet met een fout voor de toekomst, het onbruikbaar maken van de noodvoorraad.