Wat zijn systeembeheerkosten?

Wat zijn netbeheerkosten (ook wel systeembeheerkosten) precies en waarom betaalt u die? Aan wie betaalt u deze kosten en wie bepaalt hoe hoog ze zijn? Gaslicht.com heeft berekend hoeveel netbeheerkosten u moet betalen in 2026. 

Ga snel naar:

• Wat zijn netbeheerkosten?
• Waaruit bestaan netbeheerkosten?
• Aan wie betaalt u de netbeheerkosten?
• De ACM bepaalt maximale netbeheerkosten
• Netbeheerkosten op lange termijn
• Tijdsafhankelijke nettarieven vanaf 2029

Wat zijn netbeheerkosten (ook wel systeembeheerkosten genoemd)?

Netbeheerkosten kunt u zien als de kosten die gemaakt worden om gas en stroom bij u thuis te krijgen. Daarvoor is een netwerk van leidingen, kabels en hoogspanningsmasten nodig. 

De netbeheerder is de eigenaar van die kabels en gasleidingen. Hij is ook de eigenaar van de energiemeters in uw huis. Er is één netbeheerder per regio. U kunt uw netbeheerder dus niet kiezen. Wilt u weten wie uw netbeheerder is? Vul uw postcode en huisnummer in op Mijnaansluiting.nl. De drie grootste netbeheerders zijn respectievelijk  Liander, Enexis en Stedin. Rendo, Westland en Coteq zijn onze overige kleinere regionale netbeheerders. Per 1 januari 2026 worden netbeheerkosten ook wel systeembeheerkosten genoemd.

Waaruit bestaan de netbeheerkosten?

De netbeheerkosten bestaan uit een aantal onderdelen:

• Capaciteitstarief  

Het capaciteitstarief is de grootste kostenpost van de netbeheerkosten. Dit is voor het transport van gas en stroom. Hoeveel u betaalt, hangt af van:

• de capaciteit van uw aansluiting. Daarom wordt dit het capaciteitstarief genoemd. Wanneer uw aansluiting een grotere capaciteit heeft, betaalt u meer.
• het product: elektriciteit en/of gas.
• de netbeheerder.
• of uw standaard jaarverbruik gas (SJV) minder is dan 500 m³, meer is dan 4.000 m³ of daartussen ligt.

Het Standaard jaarverbruik gas en het capaciteitstarief

Het standaard jaarverbruik (SJV) is uw verwachte verbruik in een jaar. De netbeheerder berekent uw standaard jaarverbruik. Hij houdt daarbij rekening met uw verbruik vorig jaar. En hij kijkt of vorig jaar een warm of koud jaar was. Is uw standaard jaarverbruik lager dan 500 m³? Dan betaalt u het laagste capaciteitstarief. Het verbruik  moet dan wel al minimaal twee jaar hieronder zitten. Als uw standaard jaarverbruik hoger is dan 4.000 m³ dan betaalt u het hoogste capaciteitstarief.

De netbeheerkosten van een huisaansluiting voor gas zijn ingedeeld in tariefgroepen. Het SJV bepaalt in welke tariefgroep u valt:

• Minder dan 500 m³
• Tussen de 500 en 4000 m³
• Meer dan 4000 m³

De netbeheerder berekent uw standaard jaarverbruik iedere keer opnieuw als deze situaties zich voordoen:

• de leverancier gebruikt uw meterstand voor uw jaarfactuur of eindfactuur, en
• de meterstanden van het laatste standaard jaarverbruik zijn minstens 300 dagen oud, en
• januari en februari zitten in die periode van minstens 300 dagen.

U kunt ook uw netbeheerder vragen om uw standaard jaarverbruik voor gas opnieuw te berekenen. Bijvoorbeeld als u voor een lange periode minder gas verbruikt. Of als u verhuist en de oude bewoners veel meer gas gebruikten dan u. Het standaard jaarverbruik is gekoppeld aan een adres en niet aan de bewoners. Binnen 5 werkdagen beoordeelt de netbeheerder uw vraag. De netbeheerder kijkt hierbij naar de hoeveelheid gas die op uw adres is geleverd in de afgelopen 12 maanden.​​​ (bron: ACM ConsuWijzer)

• Vastrecht

Dit is een vast, maandelijks bedrag voor onder meer de administratiekosten van de netbeheerder. Verwar het niet met het vastrecht (ook wel vaste leveringskosten) dat energieleveranciers in rekening brengen. Ook dat zijn administratiekosten, maar dan van de energieleverancier. Energieleveranciers gebruiken deze kostenpost ook om onderling mee te concurreren, dus deze kosten kunnen flink verschillen.

• Periodieke aansluitvergoeding (aansluittarief)

U betaalt dit tarief voor het beheer van uw aansluiting. Het bedrag verschilt per product (elektriciteit en gas) en per netbeheerder.  Krijgt u een nieuwe aansluiting voor elektriciteit en gas? Dan betaalt u een eenmalig bedrag rechtstreeks aan uw netbeheerder.

• Meettarief

Uw netbeheerder is eigenaar van de energiemeter. Het meettarief betaalt u voor het gebruik en het beheer van uw energiemeter. Er zijn aparte meettarieven voor elektriciteit en gas.

Hoe hoog is het meettarief in 2026?

Het meettarief voor elektriciteit is in 2026 maximaal € 46,11 per jaar inclusief btw (2025: € 44,85). Het maakt niet uit hoe groot uw aansluiting is.  

Voor het meettarief voor gas maakt het wel uit hoe groot uw aansluiting is. Op uw gasmeter en op uw energierekening ziet u welke aansluiting u heeft. De meeste huishoudens hebben een G4-aansluiting of G6-aansluiting. De maximale meettarieven zijn in 2026: 

• G6 of kleiner: € 33,73 per jaar (2025: € 32,81)
• G10 en G16: € 85,99 per jaar (2025: € 83,63) 

De tarieven voor 2026 t.o.v 2025 zijn alleen gecorrigeerd voor 2,8% inflatie.

Het meettarief voor gewone meters en slimme meters is hetzelfde. Voor een slimme meter betaalt u dus niets extra. Voor zaken als een nieuwe aansluiting brengt de netbeheerder een eenmalig bedrag in rekening. De overige kosten zijn onderdeel van de energierekening en het maandelijks bedrag dat u aan uw energieleverancier betaalt. 

Aan wie betaalt u de netbeheerkosten?

U betaalt de netbeheerkosten aan uw energieleverancier, omdat u een contract met uw energieleverancier heeft. Uw energieleverancier stuurt u de energierekening en hij betaalt uw netbeheerkosten aan de netbeheerder. De netbeheerkosten zijn verwerkt in het maandelijkse termijnbedrag (voorschot) dat u betaalt aan uw energieleverancier. Die sluist dit geld weer door naar de netbeheerder. 

Wie uw netbeheerder is, hangt af van waar u woont. Elke regio in Nederland heeft maar één netbeheerder voor gas en elektriciteit. Vaak zijn het dezelfde bedrijven. Er is dus geen concurrentie en ook geen keuzevrijheid. Dat komt omdat het heel duur en inefficiënt zou zijn als uw woning meerdere aansluitingen zou hebben. Om nog maar te zwijgen over al die extra leidingen en hoogspanningsmasten die aangelegd zouden moeten worden. Op de website eancodeboek.nl kunt u zien wie uw netbeheerder is.

 ACM bepaalt de maximale netbeheerkosten

Omdat er geen concurrentie is tussen netbeheerders, bepaalt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hoe hoog de netbeheerkosten maximaal mogen zijn. De toezichthouder kijkt daarbij naar de kosten die de netbeheerder maakt en beoordeelt of die redelijk zijn. Op basis van deze gegevens bepaalt de ACM elk jaar hoe hoog de netbeheerkosten mogen zijn. Een netbeheerder bepaalt daarna zelf de daadwerkelijke tarieven. Deze kunnen lager, maar nooit hoger zijn dan de door de ACM vastgestelde tarieven. De hoogte van de netbeheerkosten verschilt daardoor per regio. 

Op deze pagina ziet u de netbeheerkosten van 2020-2026 per netbeheerder. In onze rekentool ziet u per postcode wat u volgend jaar betaalt aan energiebelasting en netbeheerkosten. In de energievergelijker van Gaslicht.com ziet u de actuele netbeheerkosten van uw netbeheerder bij de prijsdetails.  

ACM stelt transporttarieven 2026 vast

Op 27 november 2025 heeft de ACM de transporttarieven voor 2026 vastgesteld. Zoals de toezichthouder in september al heeft laten weten betalen huishoudens en bedrijven met een aansluiting op het regionale gas- en elektriciteitsnet in 2026 gemiddeld 3,38% meer voor het transport van elektriciteit en gas. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit een stijging van ca. € 25 per jaar (inclusief btw). Let op:  deze berekening is gebaseerd op de maximumtarieven en een gewogen gemiddelde. Afhankelijk van uw netbeheerder en op grond van de definitieve netbeheerkosten kan de stijging minder of meer zijn.

Volgens een prognose van de ACM op 14 september 2026 betalen huishoudens en bedrijven in 2027 naar verwachting gemiddeld 20% meer voor het transport van elektriciteit en gas. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit een stijging van ca. € 89 per jaar voor elektriciteit en € 52 per jaar voor gas.

Netbeheerkosten op lange termijn

De netbeheerkosten voor stroom van Nederlandse huishoudens zijn de hoogste van de hele EU. Uit onderzoek van de ACM blijkt dat de netbeheerkosten voor stroom de komende 25 jaar fors zullen stijgen. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit dat de transportkosten voor elektriciteit in 2050 € 600 tot € 800 per jaar bedragen. 

Tijdsafhankelijke nettarieven vanaf 2029

Op dit moment worden de netbeheerkosten bepaald door de grootte van uw aansluiting en niet door uw verbruik. Netbeheerders willen dat veranderen: huishoudens moeten gaan betalen op basis van hun netgebruik. Begin 2025 pleitten enkele netbeheerders daarom voor een spitsheffing. Wie veel stroom gebruikt tijdens de drukste uren, zou daar relatief meer voor moeten betalen.

Toezichthouder ACM wil ook dat de kosten eerlijker worden verdeeld en heeft dit uitgewerkt in een voorstel. Vanaf 1 januari 2029 moet het transporttarief afhangen van hoeveel stroom u gebruikt en op welk moment. Gemiddeld blijft een derde van de kosten een vast bedrag. Daarnaast komen er tijdsblokken met lage, normale en hoge tarieven, die verschillen tussen zomer en winter. Volgens de ACM gaat ruim de helft van de huishoudens erop vooruit, vooral huishoudens die weinig stroom gebruiken. Grote verbruikers gaan juist meer betalen. Begin 2027 neemt de ACM een definitief besluit.