Wat zijn systeembeheerkosten?

Wat zijn systeembeheerkosten precies en waarom betaalt u die? Aan wie betaalt u deze kosten en wie bepaalt hoe hoog ze zijn? Gaslicht.com heeft berekend hoeveel systeembeheerkosten u moet betalen in 2026. 

Ga snel naar:

• Wat zijn systeembeheerkosten?
• Waaruit bestaan systeembeheerkosten?
• Aan wie betaalt u de systeembeheerkosten?
• De ACM bepaalt maximale systeembeheerkosten
• Systeembeheerders pleiten voor een andere verdeling van de systeembeheerkosten

Wat zijn systeembeheerkosten (voorheen netbeheerkosten)?

Systeembeheerkosten kunt u zien als de kosten die gemaakt worden om gas en stroom bij u thuis te krijgen. Daarvoor is een netwerk van leidingen, kabels en hoogspanningsmasten nodig. Per 1 januari 2026 gaan netbeheerkosten systeembeheerkosten heten.

De netbeheerder is de eigenaar van die kabels en gasleidingen. Hij is ook de eigenaar van de energiemeters in uw huis. Er is één netbeheerder per regio. U kunt uw netbeheerder dus niet kiezen. Wilt u weten wie uw netbeheerder is? Vul uw postcode en huisnummer in op Mijnaansluiting.nl. De drie grootste netbeheerders zijn respectievelijk  Liander, Enexis en Stedin. Rendo, Westland en Coteq zijn onze overige kleinere regionale netbeheerders. Per 1 januari 2026 gaan netbeheerders systeembeheerders heten.

Waaruit bestaan de systeembeheerkosten?

De systeembeheerkosten bestaan uit een aantal onderdelen:

• Capaciteitstarief  

Het capaciteitstarief is de grootste kostenpost van de systeembeheerkosten. Dit is voor het transport van gas en stroom. Hoeveel u betaalt, hangt af van:

• de capaciteit van uw aansluiting. Daarom wordt dit het capaciteitstarief genoemd. Wanneer uw aansluiting een grotere capaciteit heeft, betaalt u meer.
• het product: elektriciteit en/of gas.
• de systeembeheerder.
• of uw standaard jaarverbruik gas (SJV) minder is dan 500 m³, meer is dan 4.000 m³ of daartussen ligt.

Het Standaard jaarverbruik gas en het capaciteitstarief

Het standaard jaarverbruik (SJV) is uw verwachte verbruik in een jaar. De systeembeheerder berekent uw standaard jaarverbruik. Hij houdt daarbij rekening met uw verbruik vorig jaar. En hij kijkt of vorig jaar een warm of koud jaar was. Is uw standaard jaarverbruik lager dan 500 m³? Dan betaalt u het laagste capaciteitstarief. Het verbruik  moet dan wel al minimaal twee jaar hieronder zitten. Als uw standaard jaarverbruik hoger is dan 4.000 m³ dan betaalt u het hoogste capaciteitstarief.

De systeembeheerkosten van een huisaansluiting voor gas zijn ingedeeld in tariefgroepen. Het SJV bepaalt in welke tariefgroep u valt:

• Minder dan 500 m³
• Tussen de 500 en 4000 m³
• Meer dan 4000 m³

De systeembeheerder berekent uw standaard jaarverbruik iedere keer opnieuw als deze situaties zich voordoen:

• de leverancier gebruikt uw meterstand voor uw jaarfactuur of eindfactuur, en
• de meterstanden van het laatste standaard jaarverbruik zijn minstens 300 dagen oud, en
• januari en februari zitten in die periode van minstens 300 dagen.

U kunt ook uw systeembeheerder vragen om uw standaard jaarverbruik voor gas opnieuw te berekenen. Bijvoorbeeld als u voor een lange periode minder gas verbruikt. Of als u verhuist en de oude bewoners veel meer gas gebruikten dan u. Het standaard jaarverbruik is gekoppeld aan een adres en niet aan de bewoners. Binnen 5 werkdagen beoordeelt de systeembeheerder uw vraag. De systeembeheerder kijkt hierbij naar de hoeveelheid gas die op uw adres is geleverd in de afgelopen 12 maanden.​​​ (bron: ACM ConsuWijzer)

• Vastrecht

Dit is een vast, maandelijks bedrag voor onder meer de administratiekosten van de systeembeheerder. Verwar het niet met het vastrecht (ook wel vaste leveringskosten) dat energieleveranciers in rekening brengen. Ook dat zijn administratiekosten, maar dan van de energieleverancier. Energieleveranciers gebruiken deze kostenpost ook om onderling mee te concurreren, dus deze kosten kunnen flink verschillen.

• Periodieke aansluitvergoeding (aansluittarief)

U betaalt dit tarief voor het beheer van uw aansluiting. Het bedrag verschilt per product (elektriciteit en gas) en per systeembeheerder.  Krijgt u een nieuwe aansluiting voor elektriciteit en gas? Dan betaalt u een eenmalig bedrag rechtstreeks aan uw netbeheerder.

• Meettarief

Uw systeembeheerder is eigenaar van de energiemeter. Het meettarief betaalt u voor het gebruik en het beheer van uw energiemeter. Er zijn aparte meettarieven voor elektriciteit en gas.

Hoe hoog is het meettarief in 2026?

Het meettarief voor elektriciteit is in 2026 maximaal € 46,11 per jaar inclusief btw (2025: € 44,85). Het maakt niet uit hoe groot uw aansluiting is.  

Voor het meettarief voor gas maakt het wel uit hoe groot uw aansluiting is. Op uw gasmeter en op uw energierekening ziet u welke aansluiting u heeft. De meeste huishoudens hebben een G4-aansluiting of G6-aansluiting. De maximale meettarieven zijn in 2026: 

• G6 of kleiner: € 33,73 per jaar (2025: € 32,81)
• G10 en G16: € 85,99 per jaar (2025: € 83,63) 

De tarieven voor 2026 t.o.v 2025 zijn alleen gecorrigeerd voor 2,8% inflatie.

Het meettarief voor gewone meters en slimme meters is hetzelfde. Voor een slimme meter betaalt u dus niets extra. Voor zaken als een nieuwe aansluiting brengt de systeembeheerder een eenmalig bedrag in rekening. De overige kosten zijn onderdeel van de energierekening en het maandelijks bedrag dat u aan uw energieleverancier betaalt. 

Aan wie betaalt u de systeembeheerkosten?

U betaalt de systeembeheerkosten aan uw energieleverancier, omdat u een contract met uw energieleverancier heeft. Uw energieleverancier stuurt u de energierekening en hij betaalt uw systeembeheerkosten aan de systeembeheerder. De systeembeheerkosten zijn verwerkt in het maandelijkse termijnbedrag (voorschot) dat u betaalt aan uw energieleverancier. Die sluist dit geld weer door naar de systeembeheerder. 

Wie uw systeembeheerder is, hangt af van waar u woont. Elke regio in Nederland heeft maar één systeembeheerder voor gas en elektriciteit. Vaak zijn het dezelfde bedrijven. Er is dus geen concurrentie en ook geen keuzevrijheid. Dat komt omdat het heel duur en inefficiënt zou zijn als uw woning meerdere aansluitingen zou hebben. Om nog maar te zwijgen over al die extra leidingen en hoogspanningsmasten die aangelegd zouden moeten worden. Op de website eancodeboek.nl kunt u zien wie uw systeembeheerder is.

 ACM bepaalt de maximale systeembeheerkosten

Omdat er geen concurrentie is tussen systeembeheerders, bepaalt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hoe hoog de systeembeheerkosten maximaal mogen zijn. De toezichthouder kijkt daarbij naar de kosten die de systeembeheerder maakt en beoordeelt of die redelijk zijn. Op basis van deze gegevens bepaalt de ACM elk jaar hoe hoog de systeembeheerkosten mogen zijn. Een systeembeheerder bepaalt daarna zelf de daadwerkelijke tarieven. Deze kunnen lager, maar nooit hoger zijn dan de door de ACM vastgestelde tarieven. De hoogte van de netbeheerkosten verschilt daardoor per regio. 

Op deze pagina ziet u de systeembeheerkosten van 2020-2026 per systeembeheerder. In onze rekentool ziet u per postcode wat u volgend jaar betaalt aan energiebelasting en systeembeheerkosten. In de energievergelijker van Gaslicht.com ziet u de actuele systeembeheerkosten van uw systeembeheerder bij de prijsdetails.  

ACM stelt transporttarieven 2026 vast

Op 27 november 2025 heeft de ACM de transporttarieven voor 2026 vastgesteld. Zoals de toezichthouder in september al heeft laten weten betalen huishoudens en bedrijven met een aansluiting op het regionale gas- en elektriciteitsnet in 2026 gemiddeld 3,38% meer voor het transport van elektriciteit en gas. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit een stijging van ca. € 25 per jaar (inclusief btw). Let op:  deze berekening is gebaseerd op de maximumtarieven en een gewogen gemiddelde. Afhankelijk van uw systeembeheerder en op grond van de definitieve systeembeheerkosten kan de stijging minder of meer zijn. Vanaf 19 december vindt u de nieuwe definitieve systeembeheerkosten terug in onze energievergelijker. 

Systeembeheerders pleiten voor een andere verdeling van de systeembeheerkosten

De systeembeheerkosten voor stroom van Nederlandse huishoudens zijn de hoogste van de hele EU. De ACM bepaalt hoe hoog die mogen zijn. De systeembeheerders pleiten er in september 2024 voor om de kosten op een andere manier door te berekenen. De komende twintig jaar moet er nog voor miljarden euro’s in de netinfrastructuur geïnvesteerd worden. De vraag is wie dat moet betalen. Daarom heeft de ACM een aantal uitgangspunten vastgesteld voor toekomstige aanpassingen van de tariefstructuur. Een voorbeeld van dit soort nieuwe tariefstructuren is de invoering van een zogenoemd invoedingstarief. De ACM onderzoekt dit momenteel. Met een invoedingstarief moeten degenen die elektriciteit invoeden meebetalen voor het transport van de elektriciteit. De kosten voor alle andere netgebruikers dalen daardoor. Op dit moment worden de kosten voor transport alleen door afnemers betaald.

 Uit eerder onderzoek van de ACM blijkt dat de systeembeheerkosten voor stroom de komende 25 jaar zullen stijgen van ca. € 7 miljard naar € 18 tot € 25 miljard per jaar. Dit betekent dat de transportkosten voor elektriciteit voor een gemiddeld huishouden zullen stijgen naar € 600 tot € 800 per jaar in 2050. Omdat huishoudens en bedrijven steeds minder aardgas gebruiken moeten de totale kosten voor het onderhouden en aanpassen van het gasnet over steeds minder gebruikers worden verdeeld. Hierdoor zullen nettarieven voor aardgas de komende jaren ook stijgen.

Toezichthouder ACM steunt plan systeembeheerders om systeembeheerkosten eerlijker te verdelen

Systeembeheerders willen de systeembeheerkosten voor kleinverbruikers anders gaan verdelen. Ze pleiten voor een tariefstructuur, waarbij huishoudens betalen op basis van hun netgebruik en de kosten die dat veroorzaakt. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is het hiermee eens, omdat de toezichthouder wil dat de systeembeheerkosten eerlijk worden verdeeld over alle gebruikers. Nu zijn de systeembeheerkosten afhankelijk van de grootte van de aansluiting en dus niet van het gebruik. De ACM wacht op de nieuwe voorstellen van de systeembeheerders en zal letten op de duidelijkheid en gevolgen voor kleinverbruikers en huishoudens.

Splitsheffing op piekmomenten

Begin maart 2025 pleiten enkele systeembeheerders voor een zogeheten 'spitsheffing'. Dat houdt in: wie veel stroom verbruikt tijdens de drukste uren op het al overvolle stroomnet moet daar relatief meer voor betalen. Met zo’n spitsheffing zou de totale rekening voor energie omlaag kunnen. Hoe hoog die heffing exact wordt, is nog niet uitgewerkt en de invoering kan nog jaren duren.

Kosten transport gas in 2026 omhoog

Huishoudens en andere kleinverbruikers dragen via hun gasrekening indirect bij aan de kosten voor het transport van aardgas door het landelijk netwerk. Voor huishoudens zal deze bijdrage volgend jaar met zo'n 20 euro per jaar toenemen. Een belangrijke oorzaak van de hogere tarieven is dat zowel bedrijven als huishoudens steeds minder gas verbruiken. Hierdoor moeten de vaste kosten voor het transport over een kleinere hoeveelheid gas worden verdeeld, waardoor de tarieven stijgen.