FD: Gesjoemel met dubieuze energielabels aan de orde van de dag

Tienduizenden Nederlandse woningen dragen een energielabel dat gunstiger is dan de werkelijke staat van de woning rechtvaardigt. Dat blijkt uit onderzoek van Het Financieele Dagblad naar 1,8 miljoen labels. De gevolgen? Duizenden euro’s extra aan kosten voor woningkopers en huurders. Hoe dit komt leggen we hier uit.

Energielabel: hoe werkt het?

Het energielabel geeft aan hoe energiezuinig een woning is. De schaal loopt van A++++: de hoogst haalbare score, voor woningen die nauwelijks energie verbruiken, tot G, voor woningen die dat juist heel veel doen. Een huis scoort beter naarmate het steviger geïsoleerd is, zuiniger wordt verwarmd en meer eigen energie opwekt via bijvoorbeeld zonnepanelen. Daarnaast is zo’n energielabel verplicht bij de verkoop, verhuur en het opleveren van een woning. 

Niet iedereen mag zomaar een energielabel opstellen. Alleen gecertificeerde EP-adviseurs zijn bevoegd om energielabels voor woningen op te nemen en officieel te registreren. Zij werken daarbij vanuit een gecertificeerd bedrijf. 

Spelen met de marges

Het energielabel bepaalt tegenwoordig in hoge mate wat een woning waard is. Eén stap omhoog op de label-ladder, van C naar B, bijvoorbeeld, kan een koopwoning tienduizenden euro’s meer opleveren. Een net wat gunstigere letter kan huurders daarnaast tientallen tot honderden euro's per maand extra kosten.

Hoe dat precies werkt? Verstrekkers van energielabels registeren tijdens een meting gemiddeld zo’n 200 kenmerken: de afmetingen van een raam, de dikte van de isolatie, verwarmingssystemen in huis, het woonoppervlakte. Elk van die invoervelden biedt enige interpretatieruimte. 

Zo mag een adviseur bij ontbrekende facturen over isolatie uitgaan van de destijds geldende bouwnorm, ook als de werkelijke isolatie minder is. Een buitenmuur kan worden ingevoerd als tussenmuur, wat minder warmteverlies suggereert. Het woonoppervlak kan iets groter worden opgegeven, het plafond iets lager, allemaal binnen de toegestane meetmarge van vijf procent. Afzonderlijk stellen deze aanpassingen weinig voor; gecombineerd kunnen ze net genoeg zijn om een label met een paar punten een klasse hoger te tillen. Krijgt je woning een net iets gunstiger energielabel dan eigenlijk gerechtvaardigd is? Dat kan genoeg zijn om een woning uit de sociale huur te tillen en in de vrije sector te plaatsen.  

Cijfers liegen er niet om

Het aantal labels dat net over een grens uitkomt is tussen 2021 en 2024 meer dan verdubbeld van 14.500 naar 32.500. Bij particuliere verhuur en koopwoningen lag dat aantal in 2024 respectievelijk 2,8 en 2,7 keer hoger dan in 2021, zo blijkt uit onderzoek van het FD.

Een te gunstig energielabel heeft nog een gevolg dat minder zichtbaar is, maar minstens zo relevant. Een label dat niet klopt met de werkelijke staat van je woning, betekent ook dat het verwachte energieverbruik niet klopt. Wie een woning koopt of huurt op basis van een label B, maar in werkelijkheid in een C-woning woont, betaalt maandelijks meer aan gas en stroom dan verwacht.

Huurders de dupe

De gevolgen voor huurders zijn voelbaar. Uit het onderzoek van een juridisch adviesbureau dat het FD gesproken heeft, blijkt dat fouten in energielabels schering en inslag zijn. Huurders die een second opinion willen, stuiten op een gesloten markt. Energielabelaars opereren vaak in hetzelfde regionale netwerk als verhuurders en vastgoedbeheerders en weigeren verzoeken van huurders voor een herziening dan ook stelselmatig af. Daarbij komt kijken dat alleen de eigenaar van een woning officieel een nieuw label kan laten registreren.

Toezichthouders zijn afhankelijk 

Wie controleert de energielabelaars? In theorie doen vijf private toezichthouders dat. In de praktijk stelt die controle weinig voor. Ze worden namelijk betaald per afgegeven label, waardoor ze er financieel belang bij hebben om misstanden door de vingers te zien. Daar komt bij dat toezichthouders vanwege privacyregels geen herkeuring kunnen afdwingen. Een adviseur die niet wil meewerken, hoeft dat simpelweg niet te doen of kan een andere woning voorstellen. Volgens het FD kondigde oud-woonminister Hugo de Jonge vorig jaar maart onder andere strengere controles en beperkingen aan voor adviseurs die eerder fouten maakten. Ook komt er een nieuwe, publieke toezichthouder.

Wat kun je zelf doen?

Twijfel je aan het energielabel van uw woning? Controleer via zoek je energielabel welk label jouw woning heeft en wanneer het is afgegeven. Een label dat al enkele jaren oud is, of dat kort voor een huurverhoging of verkoop werd afgegeven, verdient extra aandacht.

Als huurder kun je een geschil over je energielabel voorleggen aan de huurcommissie. Als koper is het verstandig om bij twijfel voor de overdracht een onafhankelijke second opinion te laten uitvoeren. Een fout label aanvechten kost tijd en moeite, maar kan honderden euro's per maand schelen. 

Een goede graadmeter is je energierekening. Betaal je structureel veel meer aan gas en stroom dan je op basis van uw label zou verwachten? Dan klopt er mogelijk iets niet. Via Gaslicht.com vergelijk je eenvoudig energietarieven en krijgt je inzicht in wat een realistisch verbruik is voor jouw situatie.