Energieprijs vastzetten nog interessant? Ben Woldring legt uit

De spanningen in het Midden-Oosten zorgen voor onrust op de energiemarkten. Het NOS Journaal meldde onlangs dat de gasprijs op de groothandelsmarkt in korte tijd met meer dan 90% is gestegen. Ook benzine en diesel worden duurder. Veel consumenten vragen zich af: ben ik nog op tijd om mijn energieprijs vast te zetten?

Groothandelsprijzen stijgen sneller dan energierekeningen

De spectaculaire prijsstijgingen in het nieuws hebben meestal betrekking op groothandelsprijzen. Groothandelsprijzen vertalen zich niet één op één naar de energierekening van huishoudens. Die bestaat namelijk uit meerdere onderdelen:

• energiebelasting
• btw (21%)
• netbeheerkosten
• leveringskosten van de energieleverancier.

Daardoor stijgt de uiteindelijke prijs voor consumenten minder snel dan de groothandelsprijs.

Vaste energiecontracten zijn nog steeds beschikbaar met tarieven rond de € 1,27 per m³ gas en 24 cent per kWh stroom. Bij dynamische contracten lag de gasprijs de afgelopen dagen rond de € 1,48 per m³ en de elektriciteitsprijs rond de 30 cent per kWh met uitschieters tot 50 cent per kWh.

Op de hoogte blijven van energieprijzen? 

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Wat betekent dit voor mijn energiecontract?

Energieleveranciers passen hun aanbod aan op de marktomstandigheden. Als de groothandelsprijzen stijgen, is de kans reëel dat de energietarieven de komende weken stijgen. Dit zagen we ook tijdens de energiecrisis in 2022 gebeuren. Wie nu een energiecontract vastzet, doet dat nog tegen tarieven die in vergelijking met de energiecrisis ten tijde van de Russische inval in Oekraïne, nog relatief gunstig zijn.  Maar de markt beweegt snel en niemand kan vooruitkijken. De prijzen kunnen bij een snel einde van de oorlog natuurlijk weer iets dalen, maar er is ook een behoorlijke kans dat de prijzen verder zullen stijgen wanneer de oorlog in het Midden-Oosten voortduurt.

Vast contract: tarieven nog onder het oude prijsplafond

Tijdens de energiecrisis voerde de Nederlandse overheid een prijsplafond in om huishoudens te beschermen tegen extreem hoge energiekosten. Dat plafond lag op €  1,45 per m³ gas en € 0,40 per kWh elektriciteit, maar gold alleen voor een basisverbruik van 1.200 m³ gas en 2.900 kWh stroom. Wie daar bovenuit kwam, betaalde gewoon de volle marktprijs. In sommige gevallen liep de gasprijs buiten het plafond op tot boven de € 3 per m³ en de stroomprijs tot bijna € 1 per kWh.

De huidige vaste contracten liggen daar ruim onder. Met een tarief rond € 1,40 per m³ gas en € 0,24 per kWh stroom creëer je feitelijk je eigen prijsplafond wanneer je nu kiest voor een vast contract. Ook is er op dit moment voldoende keuze op de markt. Daardoor kan je nog steeds een contract kiezen dat bij jouw situatie past, zelfs met welkomstkortingen die oplopen tot ruim 300 euro.

Variabel contract? Dan komt de prijsstijging vaak later

Huishoudens met een variabel contract merken prijsstijgingen vaak met een vertraging van enkele maanden. Energieleveranciers passen hun variabele tarieven doorgaans twee keer per jaar aan, maar in tijden van energiecrisis veel vaker. Wie nu de vergelijking maakt, ziet dat de variabele gastarieven van enkele grote leveranciers inmiddels flink zijn opgelopen.

Leverancier	Gasprijs januari 2026	Gasprijs 10 maart 2026
	€ 1,30	€ 1,55
	€ 1,30	€ 1,30
	€ 1,32	€ 1,42

Consumenten met een variabel tarief die nu overstappen naar een vast contract kunnen daarom dubbel profiteren: lagere tarieven en zekerheid voor het komende jaar. Bijkomend voordeel: je ontvangt vaak ook nog een welkomstpremie (bonus/korting) bij de nieuwe leverancier.

Dynamisch contract: stroomprijs per uur, gasprijs per dag

Huishoudens met een dynamisch energiecontract merken prijsontwikkelingen het snelst. Bij een dynamisch contract veranderen gastarieven dagelijks en stroomtarieven zelfs per uur of kwartier. Geopolitieke ontwikkelingen werken direct door op je energierekening. Ontwikkelingen op de wereldmarkt voel je dus letterlijk in je huiskamer. Meer hierover lees je in deze analyse van Gaslicht.com.

Spanningen in het Midden-Oosten raken wereldwijde energiemarkt

De stijgende energieprijzen zijn grotendeels te herleiden naar één plek: de Straat van Hormuz. Ongeveer 20% van de wereldwijde handel in olie en LNG is afkomstig uit deze doorvaarroute. De scheepvaart daar is momenteel grotendeels stilgevallen. Ook raakten olie-installaties, raffinaderijen en LNG-faciliteiten in het Midden-Oosten beschadigd door drone- en raketaanvallen.

Zelfs als het transport via zee op korte termijn hervat wordt, zal het herstel van de energie-infrastructuur tijd kosten. De onzekerheid op de markt is daardoor niet zomaar voorbij. Hoe langer de oorlog voortduurt, des te meer LNG-tankers zullen uitwijken naar andere regio’s zoals Azië waar er vaak meer betaald wordt dan in Europa. Zodra de situatie in het Midden-Oosten het toelaat, kan de LNG-export vanuit Qatar weer opstarten. Er geldt dan een aanloopperiode van een maand voordat de productie volledig op stoom is.

Wereldwijde effecten op energie en industrie

De verstoringen blijven niet beperkt tot Europa. Zo heeft China de export van benzine en diesel al beperkt. India heeft haar industrie al gekort op de toegang tot energie om de levering aan huishoudens veilig te stellen, terwijl meerdere Aziatische landen met krappe voorraden kampen. Wanneer energie schaars wordt, kiezen landen doorgaans eerst voor hun eigen economie. Dat heeft gevolgen voor de rest van de wereld.

De productie van producten die sterk afhankelijk zijn van energie staat daardoor onder druk. Voor Europa worden zulke effecten vaak pas na zes tot acht weken zichtbaar omdat dat ongeveer de transporttijd is voor goederen per schip. De impact van de huidige situatie moet zich hier dus nog grotendeels laten voelen.

Gas blijft belangrijk voor elektriciteit

Sommige politici wijzen erop dat het gasverbruik in de zomer daalt omdat huizen minder worden verwarmd. Dat klopt, maar alleen voor het deel dat wordt gebruikt voor verwarming. Gas speelt namelijk ook een cruciale rol in de elektriciteitsproductie. Op momenten dat wind en zon te weinig opleveren, springen gascentrales bij om de stroomvraag op te vangen.

Zolang Nederland geen nieuwe kerncentrales heeft en opslag van elektriciteit beperkt is, blijft aardgas een belangrijke energiebron. In de toekomst kan kernenergie, in combinatie grootschalige opslag zoals batterijen of waterstof wel een alternatief bieden.

Juist de afhankelijkheid kan een stimulans zijn om meer in te zetten op groen gas. Dat is gas gemaakt van etensresten (bijv. onverkocht brood) en organisch afval zoals mest. Na vergisting ontstaat biogas, dat na een aantal bewerkingen (zuiveren, toevoegen van geur) als groen gas kan worden ingevoerd op het reguliere gasnet. Het grote verschil met aardgas? Het is hernieuwbaar en circulair. Het wordt opgewekt tot dezelfde kwaliteit als aardgas en kan gewoon het gasnetwerk en de cv-ketel in.

Europa moet deze zomer gasvoorraden aanvullen

De zomer biedt weinig ruimte voor ontspanning op de gasmarkt. Europa wil dat de gasopslagen vóór het winterseizoen weer tot ongeveer 80% gevuld zijn. Ter vergelijking: de huidige vulgraad in Nederland ligt rond de 8,9%. Dat betekent dat er de komende maanden op grote schaal gas moet worden ingekocht.

Energiebeleid: de les uit Duitsland

In Duitsland speelt een vergelijkbare discussie over de energiezekerheid. Tijdens de energiecrisis sloot het land zijn laatste kerncentrales. Een beslissing die de huidige bondskanselier Friedrich Merz onlangs omschreef als één van de grootste fouten uit het Duitse energiebeleid. Volgens hem heeft het geleid tot hogere energieprijzen en een verzwakte concurrentiepositie voor de industrie. Ook Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, bestempelt het als een “strategische fout” om te stoppen met kernenergie.

Critici van de definitieve sluiting en ontmanteling van het Groningenveld trekken een vergelijkbare conclusie: ook dat besluit kan over enkele jaren in een heel ander licht komen te staan.

Groningen als back-up voor nood

Tijdens de energiecrisis pleitte toenmalig staatssecretaris Hans Vijlbrief er nog voor het Groningenveld op waakvlam te houden als back-up voor nood. Dit zou moeten dienen als vangnet voor een noodscenario waarin Nederland zonder gas of elektriciteit dreigt te komen, de veiligheid van mensen in het geding is, of we bijvoorbeeld geen gas meer zouden hebben om ziekenhuizen te verwarmen.

Nog geen 1,5 jaar na de energiecrisis is besloten het veld definitief te sluiten en te ontmantelen en daarmee ook als back-up ongeschikt te maken. Tientallen van de honderden gasputten worden momenteel afgesloten en volgestort met een laag beton van minstens 500 meter. Het kost overigens nog zo'n tien jaar om de resterende putten af te sluiten, werkzaamheden die 24 uur per dag en 7 dagen per week doorgaan. De totale operatie kost naar schatting € 2 miljard.

Hoe groot was het Groningenveld?

Het Groningenveld was jarenlang één van de grootste gasvelden ter wereld. Sinds de ontdekking in 1959 is er ongeveer 2.000 miljard kubieke meter gas gewonnen. Ter vergelijking: alle kleine gasvelden in Nederland samen produceren tegenwoordig nog ongeveer 10 miljard kubieke meter per jaar. Dit zijn velden op de Noordzee en op land.

Bron: Gasunie / Gasunie Transport Services

Maar die kleine velden vullen de behoefte van Nederland bij lange na niet op. Ons land verbruikt jaarlijks nog altijd zo'n 30 miljard kubieke meter gas. Dat betekent dat zo'n 20 miljard kubieke meter per jaar moet worden geïmporteerd, met name LNG. LNG moet eerst vloeibaar gemaakt worden, om vervolgens over zee vervoerd te worden. In eigen land kan dit weer omgezet worden naar bruikbaar gas. LNG is niet alleen duurder dan gas uit eigen bodem, maar tijdens een noodscenario kan de afhankelijkheid hiervan  ook de veiligheid van mensen in gevaar brengen.

Onder de Nederlandse bodem ligt buiten het Groningenveld om, nog circa 200 miljard kubieke meter aan winbaar aardgas. Ongeveer 150 miljard kubieke meter daarvan ligt offshore, onder de Noordzee. De overige 50 miljard kubieke meter bevindt zich op het vasteland.

Ook onderwerp in de media

De discussie over het volstorten van de gasputten in Groningen met beton trekt ook media-aandacht. Arjen Lubach, zelf afkomstig uit Groningen, besteedde er vorige week in zijn tv-programma aandacht aan. Lubach legde uit dat het dichtstorten van de Groningse gasputten een gigantische fout is, gezien de huidige geopolitieke situatie. De overheid roept haar burgers op om een noodpakket aan te leggen, maar lijkt zelf niet bezig te zijn haar eigen noodvoorraad gereed te houden.

Energie besparen blijft belangrijk

Een goed energiecontract helpt om kosten te besparen, maar de rekening wordt uiteindelijk ook bepaald door wat je verbruikt. Zelfs kleine aanpassingen maken verschil:

• thermostaat een graadje lager zetten om gas te besparen.
• korter douchen
• apparaten niet onnodig op stand-by laten staan
• cv-ketel op de juiste zomerstand zetten
• isolatie verbeteren.

Eindoordeel: wat kan ik nu doen?

De energiemarkt blijft gevoelig voor geopolitieke ontwikkelingen. Spanningen in het Midden-Oosten, verstoringen van energietransport en schade aan energie-infrastructuur kunnen de prijzen wereldwijd beïnvloeden. Tegelijkertijd liggen vaste energiecontracten momenteel nog steeds onder het niveau van het oude prijsplafond en ver onder de piekprijzen tijdens de energiecrisis.

Voor consumenten kan het daarom nog steeds interessant zijn om hun energieprijs vast te zetten en tegelijkertijd aandacht te besteden aan energiebesparing. Vergelijk op Gaslicht.com wat in uw situatie het meest gunstig is.