Energiearmoede in Nederland: wat kunt u doen?

De energierekening is voor de meeste huishoudens een vaste last waar ze rekening mee houden. Maar voor ruim een half miljoen Nederlanders is die rekening een probleem dat maand na maand terugkomt en groter wordt. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Deze groep ervaart structurele energiearmoede. In dit artikel leggen uit wat energiearmoede inhoudt, wie het treft en wat er aan te doen is.

Wat is energiearmoede?

Energiearmoede betekent dat een huishouden zoveel van zijn inkomen kwijt is aan energie, dat er te weinig overblijft voor andere basisbehoeften. Denk aan mensen die in de winter de verwarming laag houden omdat ze de rekening anders niet kunnen betalen. Uit onderzoek van TNO en het CBS blijkt dat ruim 503.000 huishoudens, circa 6% van alle huishoudens in Nederland, kampen met energiearmoede. Dat geldt voor 2024 en 2025.

In 2024 kwamen huishoudens met energiearmoede gemiddeld 577 euro tekort. In 2025 was dat al 624 euro. Voor huishoudens in zeer slecht geïsoleerde woningen loopt dat op tot 1295 euro per jaar. Gemiddeld gaat 12% van het inkomen van deze huishoudens op aan energie, terwijl een doorsnee Nederlands gezin 5 procent betaalt. Dat verschil is in zes jaar niet zo groot geweest.

Welke groep ervaart energiearmoede?

Het gaat veelal om mensen met een uitkering die wonen in slecht geïsoleerde huurwoningen zonder zonnepanelen. Zeven op de tien huishoudens in energiearmoede zijn alleenstaand, driekwart is afhankelijk van een uitkering. Het probleem concentreert zich in grote steden en regio's als Noordoost-Groningen en Zuid-Limburg. Zeventig procent woont in een sociale huurwoning. Dat zijn mensen die zelf geen zonnepanelen kunnen laten plaatsen of hun woning isoleren. Ze zijn daarvoor volledig afhankelijk van hun verhuurder. 

Anders dan bij de energiecrisis van 2022

Door de aanhoudende onrust in het Midden-Oosten stijgen de energieprijzen op dit moment weer. De gemiddelde energierekening voor wie nu een nieuw contract afsluit, ligt alweer hoger dan een maand geleden. Toch is de situatie een andere dan tijdens de energiecrisis van 2022, toen de gasprijzen na de Russische inval in Oekraïne explosief stegen. De huidige prijzen liggen lager dan toen.  In 2022 liepen de gasprijzen uiteen van € 1,89 tot € 3,66 per kuub. Tijdens de energiecrisis stegen ook de stroomprijzen tot meer dan € 0,89 per kWh. Ter vergelijking: u kunt nu een contract afsluiten met tarieven rond de € 1,45 per kuub en € 0,26 per kWh. Ruim onder de tarieven tijdens het hoogtepunt van de energiecrisis.

Energienoodfonds

Het kabinet heeft 193 miljoen euro gereserveerd voor het Tijdelijk Energienoodfonds, bedoeld voor mensen met een laag inkomen en een hoog energieverbruik. Dat klinkt als een fors bedrag, maar TNO en CBS berekenden dat in 2025 een kwart miljard euro nodig was geweest om alle huishoudens uit de energiearmoede te halen. Er is dit jaar een geschat tekort van bijna 60 miljoen euro. Wilt u weten of u in aanmerking komt voor het Energienoodfonds? Bekijk dan de actuele informatie over het Tijdelijk Energienoodfonds.

De enige echte oplossing: verduurzamen

Financiële noodsteun helpt op korte termijn, maar lost het probleem niet structureel op. De enige duurzame uitweg uit energiearmoede is een lagere energiebehoefte. Dat betekent een beter geïsoleerde woning, zonnepanelen en waar mogelijk een warmtepomp. TNO-onderzoeker Anika Batenburg: "De beste aanpak is verduurzamen en gerichte compensatie voor die kleine groep die ondanks verduurzaming nog steeds hoge kosten heeft."

Voor huurders in sociale woningbouw ligt die verantwoordelijkheid bij de woningcorporaties. Maar ook als u een koopwoning heeft, zijn er mogelijkheden. De overheid biedt diverse subsidies en leningen om verduurzaming financieel toegankelijker te maken. 

Subsidies

Heeft u een koopwoning en wilt u verduurzamen? Via de ISDE kunt u subsidie krijgen voor onder meer dak-, gevel-, vloer-, bodem- en spouwmuurisolatie en voor het isoleren van ramen en deuren. Sinds 2026 valt ook energiezuinige ventilatie onder de regeling. De subsidie bestaat uit een vast bedrag per vierkante meter en hangt af van de maatregel en het geïsoleerde oppervlak.

U moet de werkzaamheden laten uitvoeren door een bouw- of installatiebedrijf en de subsidie binnen twee jaar aanvragen. De aanvraag loopt via RVO.nl. Combineert u meerdere maatregelen of kiest u ook voor een warmtepomp of zonneboiler, dan kan de subsidie hoger uitvallen.

Woont u in een huurwoning? Dan kunt u de ISDE niet zelf aanvragen. Bespreek isolatie, dubbelglas of andere energiebesparende maatregelen met uw verhuurder of woningcorporatie. Een verhuurder is niet altijd verplicht om de woning te verduurzamen, maar kan hiervoor wel subsidies gebruiken. Houd er rekening mee dat woningverbetering in sommige gevallen tot een huurverhoging kan leiden. Bent u het daar niet mee eens, dan kunt u de verhoging laten beoordelen door de Huurcommissie.